ΤΟΠΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ: ΟΔΟΙ ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑΣ

Ναξιακά Τοπικά Ιδιώµατα: Οι προτάσεις 

ΕΙΡΗΝΗ Ν. ΚΟΡΡΕ Επίκουρος Καθηγήτρια στο Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης    

  Ο µεγάλοs γλωσσολόγοs Γιάvνns Ψυχάρης, όταν το 1893 επισκεφθηκε τη Νάξο έµεινε εντυπωσιασµένος. Ο ενθουσιασµός του έχει αποτυπωθεί στις ακόλουθες γραµµέs:

 Η Αξιά είναι από τα νnσιά τα πλουσιoτερα, τα περιεργότερα για γλωσσoλoγική έρευνα. Μα δε µελετήθnκε ωs τα τώρα, µολονοτι κάθε χωριό τns θέλει και αξίζει µελέτn χωριστή. Τσίτωνα τ' αφτιά µου κι άκουγα για κάµποσα ή που µου λέγανε µένα ή που τα λέγανε αναµεταξύ τουs και γω έπαιρνα µια λέξn κάπου κάπου²³. 'Οπως επισηµαίνει ο καθnγnτής Ιωάννnς Προµπονάς: Ατυχώς, n επιθυµία του Ψυχάρn µονάχα µερικώς n ελάχιστα πραγµατοποιnθnκε.

Γιατί, αν εξαιρέσει καvείς τ' Απεράθου, του οποίου ο γλωσσικος θnσαυρός έχει συγκεντρωθεί υποδειγµατικά από τnv ποιήτρια Διαλεκτή Ζευγώλn Γλέζου και το ιδίωµά του έχει µελετnσεί επαρκώs από τον Δ. Β. Οικοvοµίδn, τα γλωσσικά ιδιώµατα των άλλων χωριών ουδόλως η ελάχιστα έχουν µελετnθεί.

Εδώ να επισηµάνουµε και την απουσία έρευνας (µε ερευνητικά εργαλεία: ερωτηµατολόγια, επιτόπια έρευνα) που να επιχειρεί µια ποσοτικοποίηση τnς ιδιωµατικής παρεµβολής σε µαθητές σχολείων πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσnς.

Από τη µέτρηση της ιδιωµατικής παρεµβολής - παρείσφρυσης (interference) σε σχέση µε τη Φωνολογία, τη Μορφολογία και το Λεξιλόγιο από τα δείγµατα προφορικού και γραπτού λόγου των µαθητών και σε συνδυασµό µε το ερωτηµατολόγιο για το δάσκαλο προκύπτουν συµπεράσµατα για το πώς διαφοροποιείται η χρήση διαλέκτου/ιδιώµατος εντός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος αναδεικνύοντας και τις στοικίλες διαστάσεις από την συνύπαρξη τοπικών ιδιωµάτων και πρότυπης κοινης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ενδιαφέρον θα έχει και η καταγραφή της στάσης εκπαιδευτικών και γονέων απέναντι στη χρήση από τους µαθητές των τοπικών ιδιωµάτων σε εκπαιδευτικό περιβάλλον.Τα γλωσσικά ιδιώµατα τnς Νάξου παρουσιάζουν µεγάλη ποικιλοµορφία και στη φωνητική και στη µορφολογία και στο λεξιλόγιο και στην προφορά. Αυτή η γλωσσική ποικιλοµορφία, που εντυπωσιάζει, οφείλεται στην πλούσια γεωµορφολογία του νησιού αλλά και στην παλαιότητα των ναξιακών ιδιωµάτων. Οι ρίζες της γλώσσας των Ναξίων ανάγονται στην αρχαιότητα:

 Η συστηµατική καταγραφή τους καθώς και η αξιοποίηση του ήδη υπάρχοντος υλικού µπορεί να διευκολύνει την κατασκευή µαθιησιακού υλικού που από τη µια θα ενισχύει το ενδιαφέρον του παιδιού για τη γλώσσα µε τη µελέτη του µητρικού του ιδιώµατος ως αναγνωρισµένου ιδιώµατος, κι από την άλλη θα το βοηθήσει να κατακτήσει τη δεξιότητα να µετακινείται από τον ένα γλωσσικό κώδικα στον άλλο, εφόσον η επικοινωνιακή περίσταση το απαιτεί. Η ύπαρξη του συγκεκριµένου υλικού θα διευκολύνει και την αξιοποίησή του από τον διδάσκοντα και µπορεί κάποιος να εικάσει το ενδιαφέρον των µαθητών όταν κατά τη διδασκαλία χρησιµοποιείται αυθεντικό γλωσσικό υλικό από τον τόπο τους και ιδιαίτερα από έναν µη νάξιο εκπαιδευτικό.

Είναι αυτονόητο ότι η διδακτική αξιοποίηση των τοπικών ιδιωµάτων προϋποθέτει την ύπαρξη προγραµµατισµού και ενός ολοκληρωµένου σχεδίου εργασίας (project).

 Οι διδακτικες δραστηριότητες µπορεί να αναφέρονται κυρίως στο γλωσσικό µάθηµα, χωρίς- αυτό να σηµαίνει ότι δεν µπορούν να επινοιηθούν δραστιηριότητες και για τα άλλα µαθήµατα. Κρίνεται επίσης σκόπιµο ο εκπαιδευτικός, έχοντας συνειδητοποιήσει την παιδαγωγική αξία των ιδιωµάτων, να διαχέει και να συζητά τις απόψεις αυτές µε τουs µαθητές κάθε φορά που του δίνεται η ευκαιρία και όχι µόνο κατά την προγραµµατισµένη και στοχευµένιη διδακτική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερα χρήσιµο θα ήταν να δηµιουργηθεί δικτυακός τόπος που να περιέχει χρήσιµο υλικό, στο οποίο θα ανατρέχουν οι µαθητές και οι διδάσκοντες κάθε φορά που προβλέπεται από συγκεκριμένες δραστηριότητες.