ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑΣ

Το ηθικόν δίδαγμα της τραγωδίας δι’ εμέ, ήτο έν: «Ελευθερία ή Θάνατος».

προεκλογική περιοδεία στη Σύρο (1961), ο Μανδηλαράς είναι υποψήφιος Βουλευτής με το ΠΑΜΕ (ΕΔΑ)

οι οπαδοί με... παρακολουθούν

12 Οκτωβρίου 1961. Αναχωρώ διά τας Κυκλάδας. Άλλοτε ελέγετο προεκλογική περιοδεία. Σκοπός η επικοινωνία μας μετά του εκλογικού σώματος.
Τώρα έπρεπε να λέγεται εκστρατεία εις πολεμικόν μέτωπον. Απαραίτητος η πολεμική εξάρτησις. Τουλάχιστον αραβίδα, πιστόλι και κράνος. Στ’

αλήθεια έπρεπε με το τουφέκι να κυνηγήσεις την ψήφον. Οποία κατάντια της «Δημοκρατίας»…
Το βαπόρι πλευρίζει. Παίρνω τη βαλίτσα μου και δυο τσάντες. Κατέρχομαι, πιστεύω, εις φίλιον έδαφος, γιατί, ας σημειωθεί έχω ζήσει πολλά χρόνια στη Σύρο. Αγναντεύω τριγύρω μου. Πάμπολλοι γνωστοί. Αλλά κόβουν δρόμο. Κανείς τους δεν με εχαιρέτησεν, καίτοι ασφαλώς θα ήθελαν. (Αυτό θα πη «γνησία έκφρασις φρονήματος» ).
Ξαφνικά αντιλαμβάνομαι δεξιά, αριστερά, μπροστά μου και πίσω μου ανθρώπους να με συνοδεύουν.
Ανάπνευσα. Ιδού ο λαός, εσκέφθην…! Υποδέχεται τον υποψήφιό του. Παρ’ ολίγον να τους κεράσω και καφέ…
Εξερχόμενος του ξενοδοχείου με αναμένουν οι ίδιοι. Με συνοδεύουν καθ’ όλην την πορείαν μου.
Εισέρχομαι εις ένα δρομίσκον. Οι συνοδοί μου αγρίεψαν.
Είχα πλέον πεισθεί ότι δεν ήσαν οπαδοί! Ήσαν αστυνομικοί εν πολιτική περιβολή…
Σταματώ. Πιάνω έναν από το μπράτσο.
-Γιατί με παρακολουθείς;
-Αυτή την εντολήν έχομε!
Τον κύτταξα. Ένας νέος αμούστακος, μια λερή γραβάτα, σακάκι παρδαλό, παπούτσια Μοναστηρακιού.
Του μίλησα επιτιμητικά:
-Δεν ντρέπεσαι να κάνης αυτή τη δουλειά; Εάν πουλούσες μπανέλες στην Ομόνοια θά’ βγαζες πιο πολλά.!!
Είναι αλήθεια ότι αυτός ντροπιάστηκε και εγώ είχα πλημμυρίσει από οίκτον, οργήν και αηδίαν.
Κατάρα στα καθεστώτα, οιουδήποτε χρώματος που στηρίζονται στο χαφιεδισμό. Εις αυτά ο ελεύθερος άνθρωπος πεθαίνει από ηθικήν ασφυξίαν.

Νικηφόρος Μανδηλαράς-Ναξιακά Χρονικά, Οκτώβριος 1963

**

Φιλώτι. Δευτέρα 16 Οκτωβρίου βράδυ.

ελευθερία ή θάνατος - πρασίνισε το Φιλώτι

Μπαίνω στου Γιάκωβου. Μόλις που μπαίνω αδειάζει το καφενείο.
Εγκαθιστώ το μικρόφωνο. Μπροστά μου δεν υπήρχαν Φιλωτίτες.
Πρασίνισε η πλατεία..Χωροφύλακες, χωροφύλακες!!!
Το χρώμα της ελπίδας με είχε απελπίσει.
Απόσπασμα και Χωροφυλακή Τραγαίας, Απειράνθου και Φιλωτίου, περίπου είκοσι.

Άρχισα ως εξής:
-Άνδρες της ηρωικής χωροφυλακής, Χαίρω διότι εσπεύσατε από διάφορα σημεία της Νάξου να με ακούσετε. Και ορθώς.
Είσθε και σεις θύματα της Καραμανλικής πολιτικής.
Ο μισθός σας γλίσχρος, δεν επαρκεί να ζήσετε.
Σε λίγο διελύθησαν…

**
Στην Κωμιακή. Τρίτη βράδυ 17 Οκτωβρίου.

Όλα τα καφενεία κλειστά. Κατά σύμπτωσιν οι καταστηματάρχαι απουσίαζαν εις τα κτήματά των. Βρήκαν τη μέρα οι αφιλότιμοι. Έφυγα. Διεμαρτυρήθην εις τον κ. Διοικητήν. Την επομένην ξαναπήγα. επεσκέφθην γνωστότατον παράγοντα της ΕΡΕ και φίλον μου.
Σας παραδίδω αυτολεξί τα διαμειφθέντα.

-Γεια σου Γιάννη,
-Καλώς τον κ. Νικηφόρο.
-Τι νέα Γιάννη, θα με ψηφίσεις;
-Αστειεύεσαι, κύριε Νικηφόρο; Αν ήσουνα μ’ άλλο κόμμα, ναι. Εγώ ξέρεις πόσο σ’ αγαπώ και σε εκτιμώ, άλλά όχι ΕΔΑ.
-Αφού λες πως μ’ αγαπάς και με εκτιμάς θα μου κάνεις μια χάρη;
-Ό,τι θέλει ο κ. Νικηφόρος.
-Άφησέ με να μιλήσω από το μαγαζί σου!
-Κάηκα, κάηκα κ. Νικηφόρο. Για όνομα του θεού τέτοια πράγματα.
-Γιάννη δεν πρόκειται να κουνήσω από εδώ.
Εδώ. θα μιλήσω. Εκτός αν ανοίξης ένα καφενείο.

Σε λίγο ηνοίχθη ένα καφενείο, το μικρότερο.
Φαίνεται πως υπήρχε ποιά τις σχέσις μεταξύ κομματάρχου και ενωμοτάρχου.
Περίεργον. Τέτοια πράγματα στη Νάξο;
Κατά τα άλλα αι εκλογαί διεξήχθησαν εν πλήρη ελευθερία.

Αγαπητοί μου, τι τα θέλετε.
Αυτό που συχνά λέγεται ότι «η ελευθερία είναι το πολυτιμώτερον αγαθόν» το έζησα ολόπλευρα.

Να μισείτε μέχρι θανάτου τα Καθεστώτα που στηρίζονται εις την βίαν.

Λυσσαλέα να πολεμάτε κάθε θεσμό που θεμελιώνεται στην ψυχική εξουθένωση του ανθρώπου. Το ηθικόν δίδαγμα της τραγωδίας δι’ εμέ, ήτο έν: «Ελευθερία ή Θάνατος».
**

Ο Νίκος Λεβογιάννης

στην 1η φωτογραφία ο Μανδηλαράς αριστερά σε συνέλευση σμυριδεργατών στην Κόρωνο. Πίσω ο Οθωναντώνης. .

Στη 2η φωτογραφία με την τάξη του στο γυμνάσιο στη Σύρο