εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Γλέζου "ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ", που οργάνωσε ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΝΑΦΑΙΩΝ στη λέσχη του στον Άγιο Δημήτριο-Μπραχάμι Αττικής).

Σήμερα, επέτειο του ΟΧΙ του ελληνικού λαού στον φασισμό και τον ναζισμό, στην Ανάφη γιορτάζουν την εθνική γιορτή με μια απλή μα συμβολική πράξη, με την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανάφης ύστερα από πρόταση του Δημάρχου Ιάκωβου Ρούσσου, που συνεδρίασε το απόγευμα της 27ης Οκτωβρίου 2020, να δοθεί στο γυμνάσιο Ανάφης το όνομα του ιδρυτή του Μανώλη Γλέζου, τιμώντας έτσι τη μνήμη του για την εθνική και πατριωτική του δράση, για τους αγώνες του για την παιδεία, για...την αγάπη του στα Κυκλαδονήσια και ιδιαίτερα στα μικρά νησιά.

Νίκος Λεβογιάννης

****

Η Ανάφη έμελλε να γίνει γνωστή στη νεοελληνική ιστορία ως τόπος εκτόπισης πολιτικών εξορίστων από το 1918 μέχρι τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967. Το καθεστώς της δικτατορίας Μεταξά της 4ης Αυγούστου 1936 συνέλαβε και έστειλε στην Ανάφη εκατοντάδες δημοκράτες, αριστερούς, κομμουνιστές, συνδικαλιστές. Τον Σεπτέμβριο του 1936 οι πολιτικοί εξόριστοι στην Ανάφη είχαν φθάσει στους 800. Από αυτούς το 1937 δραπέτευσε μια μεγάλη ομάδα, ενώ τους πιο επικίνδυνους για το καθεστώς κομμουνιστές, τους μετέφεραν στο κάτεργο της Ακροναυπλίας και με την κήρυξη του πολέμου το 1940 και την κατάληψη της Ελλάδας από τους ιταλούς φασίστες και τους γερμανούς ναζί στην Ανάφη, είχαν μείνει 350 εξόριστοι. Πολλοί από αυτούς, με την κήρυξη του πολέμου ζήτησαν να τους αφήσουν ελεύθερους για να πάνε στο μέτωπο να πολεμήσουν, αλλά οι αρχές απέρριψαν το αίτημά τους. Με την κατάρρευση του μετώπου και τη συνθηκολόγηση επιχείρησαν να δραπετεύσουν, αλλά ο σκληροτράχηλος ενωμοτάρχης της χωροφυλακής Ρήγας δεν τους άφησε, αντίθετα φρόντισε να τους παραδώσει στον κατακτητή.

Οι Γερμανοί αργότερα τους μετέφεραν σε διάφορα στρατόπεδα συγκέντρωσης ανά την Ελλάδα και οι περισσότεροι από αυτούς, εκατό συνολικά, εκτελέστηκαν στη διάρκεια της κατοχής σε αντίποινα για πράξεις αντιστασιακές.

Στην Ανάφη το καθεστώς Μεταξά είχε εξορίσει μεγάλο αριθμό γυναικών κι ανάμεσά τους και η ηρωίδα της Αντίστασης Ηλέκτρα Αποστόλου.

Η Ανάφη, το νησί με τους περισσότερους μετά την Ακροναυπλία αγωνιστές εξόριστους-φυλακισμένους, της δικτατορίας Μεταξά, μετά την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, την ανεύρεση σημαντικών ντοκουμέντων, από όσα άφησαν εκεί οι εξόριστοι, τις δημοσιεύσεις και τα άρθρα που γράφηκαν, έγινε τόπος ιστορικός, τόπος προσκυνήματος για τους ίδιους τους Αντιστασιακούς, για τους μελετητές εκείνης της σκοτεινής και αιματηρής περιόδου, για τις νεότερες γενιές του κινήματος των Αντιστασιακών οργανώσεων.

Ο Μανώλης Γλέζος, στις μελέτες του για τα Κυκλαδονήσια, έσκυψε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αγάπη στον ξεχωριστό αυτό βράχο, το κορφοβούνι της Αιγηίδας, μελέτησε τη γεωλογική της ιστορία, το πανάρχαιο όνομά της, που σημαίνει τη φανέρωσή της, την ανάδυσή της από τα «έγκατα του άπατου χάους», τα μνημεία και τον λαϊκό της πολιτισμό.

Ο Γλέζος στο βιβλίο του «Η συνείδηση της πετραίας γης» γράφει για την μυθική ανάδυση της Ανάφης, τότε που «…ο τοξοφόρος Απόλλωνας, ο αιγλήτης θεός του Αιγαίου, εισακούοντας την παράκληση του Ιάσωνα ετόξευσε μες στη σκοτεινιά της ανταριασμένης θάλασσας. Το βέλος του, μια φωτεινή αστραπή, διέλυσε τα πυκνά σκοτάδια, τα οποία «ουκ άστρα διίσχανεν, ουκ αμαρυγαί μήνης», και φώτισε τον πόντο και κατηύγασε τα πάντα και φανέρωσε μπροστά στα έκπληκτα μάτια των κεχηνότων αργοναυτών το νησί της σωτηρίας, Εφαάνθη η Ανάφη και ανέδυ μέσα από τα τρικυμισμένα νερά του Αιγαίου». Εκεί στις υπώρειες του βράχου, του «Καλάμου» οι βασανισμένοι από την τρικυμία που τους βρήκε Αργοναύτες, μόλις παρέκαμψαν τη Σαλμονίδα άκρη της Κρήτης , αφού ξεκούρασαν τα μέλη τους και τις ταλαιπωρημένες από την αγωνία ψυχές τους, οικοδόμησαν προς τιμήν του Αναφαίου Απόλλωνα, ως αναφαίνοντος τα πάντα, ένα μεγαλοπρεπή ναό και εκάλεσαν, ονομάτισαν τη Σποράδων βαιή, η οποία ανέδυ από τα πελάγη του Αιγαίου και ανεφάνη μπροστά τους, ως την ανέλπιστον γη της σωτηρίας τους: Ανάφη. Κι ο ακαταμάχητος βράχος δίπλα της μαρτυρά με την παρουσία του και υπογράφει το γεωλογικό φαινόμενο της ανάδυσης μαζί με το μεγαλοπρεπή ναό, ο οποίος βεβαιώνει του Αργοναυτικού Μύθου την πειστική αλήθεια».

Σ’ αυτό το κορφοβούνι της Αιγηίδας, στην κορφή του οποίου αναρριχήθηκε ο Μανώλης Γλέζος, έγραψε σε στίχους, σαν σε πρωτόγονες βραχογραφίες, τους αγώνες και τις αγωνίες του για τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα, για τα πανανθρώπινα ιδανικά, για τα οποία υπήρξε στη ζωή του.

«Σήμερα, ώ σήμερα Να! Έτσι ν’απλώσουμε τα χέρια θα τ’ αγκαλιάσουμε…

Σα νά ’ταν το ύστατο εμπόδιο για την ευδία της ευφορίας…

Στην κορφή δεν φτάσαμε.

Όλες οι δυνάμεις αναλώθηκαν στην προσπάθεια ν’απαλλαγούμε από τα περίσσια βάρη…».

Από τον βράχο αυτό, την Ανάφη, ο Μανώλης Γλέζος, όταν το 1981 εκλέχτηκε Βουλευτής, συνεργαζόμενος με το ΠΑΣΟΚ, ξεκίνησε τους αγώνες του για τα μικρά κι εγκαλειμμένα απ’ την Πολιτεία στην τύχη τους νησιά των Κυκλάδων, τα νησιά της άγονης γραμμής, τους τόπους εξορίας των αγωνιστών της Αριστεράς. Εκτός από τα βασικά προβλήματά τους, όπως λιμάνια, ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες, ηλεκτροδότηση, βασικές υποδομές, υγειονομικές υπηρεσίες, που τότε άρχισαν να αντιμετωπίζονται, ο Γλέζος έδωσε έμφαση στα θέματα της Παιδείας. Ιδέα δική του, ήταν η ίδρυση γυμνασίων σε όλα τα μικρά νησιά των Κυκλάδων, ιδέα που διεκδίκησε από το Υπουργείο Παιδείας και υλοποιήθηκε την περίοδο 1982-1985. Το γυμνάσιο Ανάφης ήταν ένα από τα δέκα που ιδρύθηκαν τότε.

Αλλά ο Γλέζος δεν αρκέστηκε μόνο σ’ αυτό, προχώρησε στη συνέχεια με ένα καλά οργανωμένο σχέδιο, στην ίδρυση βιβλιοθηκών σε όλα αυτά τα νησιά, που μαζί με τα γυμνάσια έγιναν και παραμένουν εστίες πνευματικές, που συνέβαλαν και συμβάλλουν αποτελεσματικά στην αναβάθμιση και αναζωογόνηση της ζωής εκεί, στην ανάδειξη των μνημείων, του πολιτισμού, της ιστορίας τους. Η πρώτη βιβλιοθήκη που ίδρυσε ο Γλέζος, ήταν εκείνη της Ανάφης, τα εγκαίνια της οποίας ήταν ιστορικό γεγονός για το νησί.

Πολλοί καθηγητές, που υπηρέτησαν, ως αναπληρωτές, στα γυμνάσια αυτά, με έκπληξη πληροφορούνται τώρα από αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, ότι εκείνες οι βιβλιοθήκες, που ήταν γι αυτούς πηγή μελέτης και μόρφωσης, είχαν ιδρυθεί από τον Μανώλη Γλέζο.

Σήμερα, επέτειο του ΟΧΙ του ελληνικού λαού στον φασισμό και τον ναζισμό, στην Ανάφη γιορτάζουν την εθνική γιορτή με μια απλή μα συμβολική πράξη, με την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανάφης ύστερα από πρόταση του Δημάρχου Ιάκωβου Ρούσσου, που συνεδρίασε το απόγευμα της 27ης Οκτωβρίου 2020, να δοθεί στο γυμνάσιο Ανάφης το όνομα του ιδρυτή του Μανώλη Γλέζου, τιμώντας έτσι τη μνήμη του για την εθνική και πατριωτική του δράση, για τους αγώνες του για την παιδεία, για την αγάπη του στα Κυκλαδονήσια και ιδιαίτερα στα μικρά νησιά.

(Οι φωτογραφίες είναι από την εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Γλέζου "ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ", που οργάνωσε ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΝΑΦΑΙΩΝ στη λέσχη του στον Άγιο Δημήτριο-Μπραχάμι Αττικής).