ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Κ.ΛΕΒΟΓΙΑΝΝΗΣ 1895-1949

Αγωνιστής του προοδευτικού κινήματος και της Εθνικής Αντίστασης  Εκτελέστηκε την περίοδο του εμφύλιου πολέμου  

(ανάτυπο από το βιβλίο «ΚΩΜΙΑΚΗ τ. Γ΄»)  ΑΘΗΝΑ 2005

 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΛΕΒΟΓΙΑΝΝΗΣ (ΜΗΤΣΟΣ ΛΕΒΟΓΙΑΝΝΗΣ)

 Ο Δημήτρης Λεβογιάννης γεννήθηκε στην Κωμιακή Νάξου το 1895.

    Ήταν ο πρωτότοκος γιος πολύτεκνης οικογένειας με εννέα (9) παιδιά.

    Σε ηλικία 16 ετών έμεινε ορφανός από μητέρα, που πέθανε το 1909 σε ηλικία 29 ετών.

    Από τα 8 αδέλφια του έμειναν στη ζωή οι δυό μικρότερες αδελφές του,η Ελισάβετ, που, όταν πέθανε η μητέρα τους, ήταν δύο ετών και η Μαρία που ήταν ενός έτους.

    Ζούσαν στον Απόλλωνα απ’ όπου καταγόταν η μητέρα τους  Σοφία  Δημητρίου Χατζοπούλου (από τους  Μουσουρουφάδες).

    Η Σοφία Δημ. Χατζοπούλου είχε αδέλφια τον Γιάννη (Μουσουρουφογιάννη), τον Κωνσταντή(Παράσχο),τη Μαρία(σύζυγο Κουρουνάρχη),την Όλγα(σύζυγο Θεόδωρου Χωριανόπουλου,μάνα του Θοδωρογιάννη),την γυναίκα του Τσέλιγκα(Κορρέ),μάνα του Γιάννη Κορρέ κ.α.

    Η Σοφία  Χατζοπούλου  σε ηλικία 15 ετών παντρεύτηκε τον Κων/νο Σταματίου Λεβογιάννη ή Κωσταντά

*

   

Ο γιος του Λεβαϊιάννη ο Σταμάτης απέκτησε πολλά παιδιά,το Γιάννη (Σταματαρογιάννης),που ήταν ο πρώτος και είχε πάει και στην Αμερική,τον Κωσταντή ή Κωσταντάρα(ήταν ο πατέρας του Μήτσου Λεβογιάννη),που επίσης είχε πάει στην Αμερική,την Κατερίνα (σύζυγο Κορρέ,είχε γιο Μάνθο),μία άλλη κόρη (σύζυγο Πρωτονο-ταρίου,ήταν ανθοπώλες στα Πατήσια),την Πηγή (σύζυγο Σταματάκη) που ήταν η πιο μικρή κ.α.

    Η Πηγή γεννήθηκε το 1875 και παντρεύτηκε σε ηλικία 25 ετών το 1900 το Στέλιο Σταματάκη από τις Εγγαρές Νάξου και πέθανε στις 25/4/1949 σε ηλικία 74 ετών.

    Ο  Σταμάτης Ιω.Λεβογιάννης πέθανε νέος γύρω στο 1883,όταν η κόρη τουΠηγή ήταν 8 ετών[1].

                             *

 

    Ο Κωσταντάρας,ο πατέρας του Μήτσου Λεβογιάννη, με το θάνατο της γυναίκας του Σοφίας Χατζοπούλου και αφού πούλησε όλη την κτηματική της περιουσία  στον Απόλλωνα,που ήταν μεγάλη, έφυγε στην Αθήνα μαζί με τα δυο μικρά κορίτσια του.

    Το Δημήτρη τον άφησε στο χωριό στους συγγενείς του.Τα δυο μικρά κορίτσια  μεγάλωσαν κοντά σε συγγενείς τους στην Αθήνα.

    Ο Κωσταντάρας ήταν λατόμος, σύμφωνα με τις πληροφορίες της εφημερίδας «Ριζοσπάστης»[2] και δούλευε στα λατομεία του Γαλατσίου και στα Πατήσια. Ασχολήθηκε επίσης ο Κωσταντάρας με το εμπόριο, κυρίως του λαδιού και με φορτηγά αυτοκίνητα. Είχε αγοράσει κι ένα φορτηγό αυτοκίνητο. Κατά διαστήματα έκανε και τον ταχυδρόμο μεταξύ Κωμιακής και Αθήνας,πήγε κάποια περίοδο και στην Αμερική.

    Επιστρέφοντας απ’ την Αμερική ξαναπαντρεύτηκε. Και από τη δεύτερη γυναίκα του,που την έλεγαν Κατερίνα (δεν ήταν Ναξιώτισσα),απέκτησε τρία παιδιά ,το Σταμάτη,το Γιάννη και την Αντωνία.

    Ο γιος του Γιάννης πέθανε στο στρατό,ο Σταμάτης,που είχε το όνομα του πατέρα του Κωσταντάρα,πέθανε από φυματίωση την Κατοχή,η κόρη του Αντωνία παντρεύτηκε και έκανε οικογένεια στο Γαλάτσι.

    Ο Κωσταντάρας πέθανε το 1927 σε ηλικία περίπου 40-45 ετών.

    Στην Αθήνα όλοι του οι συγγενείς και ο όδιος έμεναν στα Πατήσια και στο Γαλάτσι,περιοχή Γκράβας[3].

 

                                                *

    Την εποχή εκείνη οι Κωμιακίτες που έφθαναν, εσωτερικοί μετανάστες, στην Αθήνα δούλευαν στα λατομεία και τα ασβεστάδικα στη Γκράβα, στο Γαλάτσι και στα Πατήσια. Κάποιοι έφευγαν μετανάστες στην Αμερική.

    Πολλοί Λεβαϊιαννάδες, ιδιαίτερα από το σόι του Γιώργη Λεβογιάννη (Έργη του Λεβαϊιάννη),όπως ο Μαούλης,ο Αμαξάς,ο Μπαρδαρόλας, ήταν λατόμοι στα λατομεία της Γκράβας και γι αυτό το λόγο τα σπίτια τους βρίσκονται στην περιοχή αυτή.

 

                          *

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης,ορφανός από μάνα,αλλά και με πολλά οικογενειακά προβλήματα,ρίχτηκε μικρός στη βιοπάλη,ήρθε νωρίς στην Αθήνα,πριν από το 1914 και άρχισε πολύ νωρίς να πίνει το πικρό ποτήρι της ζωής και να ζυμώνεται μαζί της.

    Υπηρέτησε στο Ναυτικό και ήταν βαθμοφόρος, δίοπος.Το γεγονός ότι έγινε υπαξιωματικός σημαίνει ότι ήξερα γράμματα.Οι συγγενείς του τον χαρακτηρίζουν πανέξυπνο και με ευφράδεια.

    Δούλεψε και αυτός κατά διαστήματα στα λατομεία της Γκράβας με τον πατέρα του και άλλους συγγενείς του.Πολλοί μάλιστα Λεβογιάννηδες ήταν λατόμοι και δούλεψε κοντά τους.

 

    Από το 1914 ενεργοποιείται στο κομμουνιστικό κίνημα και αναπτύσσει επαναστατική δράση

[4].Ο ίδιος αναφέρεται σ’ αυτή την περίοδο της ζωής του στην απολογία του στο έκτακτο στρατοδικείο Θεσσαλονίκης στις 25 Μαϊου 1949.

    Στις ιδέες του Μαρξισμού και του Κομμουνισμού τον είχε μυήσει ο Γιώργος Μενιδιάτης,αδελφός του συζύγου της πρώτης του ξαδέλφης Καλλιόπης,που ήταν κόρη της Πηγής,της μικρότερης αδελφής του πατέρα του

[5].Ο Μήτσος Λεβογιάννης πολύ νωρίς αποκτά ταξική συνείδηση στη σκληρή ζωή των λατομείων της Γκράβας και αρχίζει να ασχολείται με τα προβλήματα των λατόμων και των εργατών.

    Τα νταμάρια της Γκράβας,γεμάτα από Ναξιώτες λατόμους,ήταν ποτισμένα με τον ιδρώτα,αλλά και το αίμα των εργατών.

    Οι συνθήκες δουλειάς στα λατομεία είναι πρωτόγονες,τα ατυχήματα συχνά και πολλά απ’ αυτά θανατηφόρα.Οι λατόμοι που μένουν ανάπηροι από τα ατυχήματα είναι πολλοί και αρκετοί απ’ αυτούς Ναξιώτες και ιδιαίτερα Κωμιακίτες.

       Ο Γιάννης Κονδύλης,γιος  της ά εξαδέλφης του Μήτσου από τη μάνα του,  θυμάται πολλούς Κωμιακίτες, που σκοτώθηκαν στα λατομεία κι άλλους που έμειναν παράλυτοι. Στ’ αυτιά του έρχονται ακόμα οι φωνές και οι θρήνοι των γυναικών για τον άδικο χαμών των δικών τους.

    Πρέπει, κατά τον Γιάννη Κονδύλη, να στηθεί γι αυτούς μνημείο στη Γκράβα εκεί όπου παλιά ήταν τα λατομεία

[6].Ο Μήτσος Λεβογιάννης θα συνειδητοποιήσει αυτή την κατάσταση πολύ νωρίς και είναι εκείνος που πρωτοστατεί στη δημιουργία συνδικάτου λατόμων. Σύντομα οι προσπάθειες  καρποφορούν και ιδρύεται το πρώτο σωματείο των λατόμων[7].

    Η συνδικαλιστική δραστηριότητα του Μήτσου Λεβογιάννη και οι αγώνες του για την εργατική τάξη, τον καταξιώνουν στον κόσμο των εργατών, που τον εκλέγουν τότε μέλος της διοίκησης της Ομοσπονδίας Οικοδόμων.

    Από τη θέση αυτή ο Μήτσος Λεβογιάννης οργάνωσε και καθοδήγησε πολλές εργατικές κινητοποιήσεις στην πενταετία 1925-1930[8].

    Από το 1924-1925 ο Μήτσος Λεβογιάννης έγινε μέλος του  ΚΚΕ και διέθεσε όλες του τις δυνάμεις,στο τέλος και τη ζωή του, στην υπηρεσία του κόμματος και της εργατικής τάξης,αφοσιώθηκε στην υπηρεσία των ιδεών του και παράλληλα επιδίωξε την ατομική του πολιτική και κοινωνιολογική μόρφωση[9]

Διατηρούσε στενές σχέσεις με πολλούς συγγενείς του,που τους επισκεπτόταν πάντα αιφνιδιαστικά και  με προφυλάξεις.

    Μου διηγείται ο Γιάννης Κορρές, που τον θυμάται μικρός,16-17 ετών στην Κατοχή, να πηγαίνει σπίτι τους στο Γαλάτσι,ότι μια φορά που πήγε, είδε ένα στρατιώτη που κοιμόταν στο κρεβάτι και φοβήθηκε και η μάνα του τον καθησύχασε λέγοντάς του ότι ήταν ο γιος της ο Μάρκος.

    Όλοι τον ενίσχυαν και τον βοηθούσαν και σ’ αυτούς κατέφευγε πάντοτε και η μητριά του,όταν ο Μήτσος ήταν στη φυλακή, για βοήθεια.

    Για κάποιο διάστημα  φαίνεται ότι είχε ανοίξει κάποιο ψιλικατζίδικο στην περιοχή Κολιάτσου (Πατησίων και Σκιάθου).

    Με το Δημήτρη Κουρουνάρχη, πρώτο του ξάδελφο από τη μάνα του, που είχε δικό του λατομείο στην Γκράβα, είχε ο Μήτσος στενές σχέσεις, συχνά τον επισκεπτόταν στο σπίτι του κατά τη διάρκεια της Κατοχής, με πολλές προφυλάξεις, καθότι όλη εκείνη την περίοδο ουσιαστικά ζούσε στην «παρανομία». Ο Δημήτρης Κουρουνάρχης πέθανε από φυματίωση την Κατοχή (1943).

 

    .

    Όλοι οι επιζώντες συγγενείς του, τόσο εκείνοι που τον γνώρισαν,όσο και εκείνοι που έχουν ακούσει γι αυτόν από παλιότερους συγγενείς τους,μιλούν για έναν άνθρωπο ιδεολόγο,που αγωνιζόταν με πάθος για τις ιδέες του,που ήταν απόλυτα αφοσιωμένος σ’ αυτές,για έναν άνθρωπο που ολόκληρη τη ζωή του ήταν αφοσιωμένος στο λαϊκό κίνημα και στο ΚΚΕ.

    Στους συγγενείς του ο Μήτσος Λεβογιάννης ήταν γνωστός περισσότερο με το παρατσούκλι του πατέρα του ( Κωσταντάρας),Ο Μήτσος Κωσταντάρας ή ο Κωστανταροδημήτρης.Οικογένεια δεν δημιούργησε.

    Ο Γιάννης Κονδύλης, τον θυμάται ναύτη σε φωτογραφία που είχε η μάνα του.

  Το ίδιο και ο Σπύρος Σταματάκης εξάδελφός του επίσης από τη μάνα του Πηγή, που ήταν αδελφή του πατέρα του.

     Η Ναυσικά Μενιδίατη, εγγονή της Πηγής από τη μάνα της Καλλιόπη, τον θυμάται από συζητήσεις και περιγραφές της γιαγιάς της και της μάνας της.

    Ήταν ιδεολόγος,μου αφηγήθηκε η Ναυσικά Μενιδιάτη,δεν είχε πειράξει άνθρωπο,δεν είχε σκοτώσει και είχε φιλία με τον αδελφό του πατέρα της,Γ.Μενιδιάτη παλιό Κομμουνιστή.

                            

                         *

   Ο Γ. Μενιδιάτης ήταν αδελφός του Θανάση Μενιδιάτη, που είχε παντρευτεί την Καλλιόπη Σταματάκη, κόρη της πρώτης εξαδέλφης του Μήτσου από τον πατέρα του, Πηγής.

    Η Πηγή έφυγε στην Αθήνα σε πολύ μικρή ηλικία, 9 ετών και εργάστηκε,όπως πολλά κορίτσια της εποχής εκείνης, ως υπηρέτρια στο σπίτι του ναυάρχου Σακελλαρόπουλου.

    Η Πηγή παντρεύτηκε τον Σταματάκη και απέκτησε  την Καλλιόπη,τον Σπύρο κι άλλα παιδιά.

    Η κόρη της Καλλιόπη γνωρίστηκε με το Θανάση Μενιδιάτη και παντρεύτηκαν το 1922.

    Ο Θανάσης Μενιδιάτης υπάλληλος των ταχυδρομείων(ΤΤΤ), διετέλεσε διευθυντής του ταχυδρομείου Νάξου την περίοδο 1937-1944 και είχε σπίτι στον Απόλλωνα. Κόρη του είναι η Ναυσικά Μενιδιάτη.

   Ο Γιώργος Μενιδιάτης ήταν  παλιός κομμουνιστής,που έφυγε κυνηγημένος για τα φρονήματά του στην Αμερική,όπου δολοφονήθηκε για άγνωστους λόγους.   

                          *   

    Ολόκληρη η ζωή και η δράση του Μήτσου Λεβογιάννη ήταν το κόμμα και οι κοινωνικοί και συνδικαλιστικοί αγώνες.Όλες αυτές οι δραστηριότητές του χαρακτηρίζονται από την απόλυτη αφοσίωσή του στο ΚΚΕ και στην εκάστοτε ηγεσία του.

 

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης κατέλαβε σημαντικές κομματικές θέσεις στο ΚΚΕ,ανέπτυξε πλούσια κομματική δράση και ήταν αφοσιωμένος όλη του τη ζωή στις αρχές και τις θέσεις του κόμματος.

    Ήταν στενός  συνεργάτης του Γιώργη Σιάντου και καθοδηγητής του Κώστα Λουλέ[10].

    Το 1935 ο Μήτσος Λεβογιάννης συλλαμβάνεται από το  καθεστώς της 4^ης Αυγούστου στη Λάρισα,εκτοπίζεται στην αρχή και στη συνέχεια μεταφέρεται κι αυτός στην Ακροναυπλία, όταν τον Φεβρουάριο 1937 άνοιξε, όπως έγινε με όλα τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ και του συνδικαλιστικού κινήματος.

    Εκεί θα παραμείνει  φυλακισμένος μέχρι τον Φεβρουάριο του 1943[11],που η Ακροναυπλία έκλεισε.

    Ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση προφανώς για κομματική δουλειά.

    Κατά πληροφορίες ορισμένων στενών συγγενών του ο Μήτσος Λεβογιάννης είχε στη Σοβιετική Ένωση δημιουργήσει οικογένεια και είχε αποκτήσει ένα παιδί[12].

    Οι ίδιοι λένε ότι όταν ήταν θανατοποινίτης και λίγο πριν τον εκτελέσουν,τον επισκέφτηκε η μητριά του,που προσπάθησε να τον πείσει να κάνει δήλωση μετανοίας και αποκήρυξης του ΚΚΕ,μήπως του χαρίσουν τη ζωή.

    Εκείνος, λένε οι ίδιες πηγές, ήταν απόλυτα αρνητικός,τόσο για λόγους αρχής,όσο και επειδή είχε γυναίκα και παιδί στη Σοβιετική Ένωση.

 

                          

   *

 

                    ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΝΑΥΠΛΙΑ

   Τον Φεβρουάριο του 1937 το φασιστικό καθεστώς της 4^ης Αυγούστου δημιούργησε Στρατόπεδο Συγκέντρωσης Κομμουνιστών στο μεσαιωνικό φρούριο της Ακροναυπλίας,τις κομμουνιστικές φυλακές Ακροναυπλίας.Ήταν μια φρικτή φυλακή αυτό το κάτεργο[13].

    Στο κάτεργο αυτό και στις φυλακές της Κέρκυρας το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου συγκέντρωσε από τα ξερονήσια και τους άλλους τόπους εξορίας τα ανώτερα και ανώτατα στελάεχη του ΚΚΕ,αλλά και όποιους οι αρχές ασφαλείας συνελάμβαναν απ’ τα στελέχη του ΚΚΕ και του δημοκρατικού κινήματος γενικότερα, για να απομονώσει τις χιλιάδες των εξορίστων στα ξερονήσια απ’ αυτούς,να χτυπήσει και να    διαλύσει ευκολότερα το προοδευτικό κίνημα.

    Έτσι τον Φεβρουάριο του 1937 μεταφέρονται στην Ακροναυπλία οι πρώτοι κομμουνιστές από τα κρατητήρια της Αθήνας,του Πει-ραιά,της Πάτρας κ.α.

    Τον Μάϊο και Ιούνιο 1937 μεταφέρονται με καράβια από τα ξερονήσια (Φολέγανδρο,Σίκοινο,Κίμωλο,Άη Στράτη κ.α.) οι πιο επικίνδυνοι εξόριστοι αγωνιστές, εργάτες, αγρότες, υπάλληλοι, διανοούμενοι.

    Ανάμεσά τους είναι  μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, γραμματείς και μέλη οργανώσεων,βουλευτές του Παλλαϊκού Μετώ-που,επιστήμονες,διανοούμενοι,εργατικά και συνδικαλιστικά στελέχη.[14]  

    Από τους πρώτους κομμουνιστές που μεταφέρονται στην Ακροναυπλία είναι και ο Μήτσος Λεβογιάννης,ανώτερο και παλιό στέλεχος του ΚΚΕ,με συνδικαλιστική δράση.

    Στους καταλόγους των Ακροναυπλιωτών,που έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα βιβλία[15], ο Μήτσος Λεβογιάννης καταγράφεται ως τσαγκάρης[16]. Ως προς την καταγωγή του αλλού αναφέρεται η Νάξος και αλλού η Αθήνα.

    Οι φυλακισμένοι της Ακροναυπλίας,από τις πρώτες μέρες οργανώνονται για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους.

    Σύμφωνα με απόφαση του ΚΚΕ δεν επιτρεπόταν η συγκρότηση κομματικών οργανώσεων στις φυλακές και εξορίες,διότι το κόμμα είναι οργανωμένο κατά τόπους δουλειάς.

    Οι κομμουνιστές στις φυλακές και τις εξορίες οργανώνονται σε κομματικές ομάδες με επι κεφαλής την Κομματική Επιτροπή,που διορίζεται από την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ.

    Η Κομματική Επιτροπή αποτελείται από γνωστά ανώτατα και ανώτερα στελέχη του ΚΚΕ, μέλη του Πολιτικού Γραφείου και της Κεντρικής Επιτροπής  ή αναπληρωματικά μέλη της Κ.Ε.,εκλεγμένα από κομματικά όργανα πριν συλληφθούν.Τα μέλη της δεν εκλέγονταν.

    Η σύνθεση της Κομματικής Επιτροπής δεν ανακοινωνόταν επίσημα στους άλλους κρατούμενους.

    Η Κομματική Επιτροπή έκανε τον καταμερισμό της δουλειάς,υποδείκνυε τον γραμματέα και τα μέλη του γραφείου της ομάδας,που εκλέγονταν στις θαλαμικές συνελεύσεις,καθώς και τους θαλαμάρχες.

    Σε κάθε θάλαμο υπήρχε ο κομματικός υπεύθυνος,συνήθως μέλος της Κομματικής Επιτροπής,ο οποίος είχε την ευθύνη όλης της κομματικής δουλειάς του θαλάμου.

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης ήταν και κομματικός υπεύθυνος στον Γ΄Θάλαμο.[17] ο Α. Φλούντζης[18] κατατάσσει τον Μήτσο Λεβογιάννη στα ανώτερα κομματικά στελέχη του ΚΚΕ που βρίσκονταν στην Ακροναυπλία.

    Ψυχή και καθοδήγηση του στρατοπέδου και του γραφείου της Ομάδας συμβίωσης ήταν η Κομματική Επιτροπή. 

    Η ομάδα Συμβίωσης λεγόταν: «Ομάδα Συμβίωσης των Αγωνι-στών  της Ακροναυπλίας».

    Επί κεφαλής της Ομάδας Συμβίωσης βρίσκεται 7μελές ή 9μελές γραφείο της Ομάδας,το οποίο εκλέγεται.

    Η ομάδα συμβίωσης ασχολείται με τα προβλήματα των κρατούμενων, με τη διαχείριση του συσσιτίου,με τη βελτίωση των  συνθηκών διαβίωσης.

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης διετέλεσε μέλος της Κομματικής Επιτροπής όλο σχεδόν το διάστημα που βρισκόταν στην Ακροναυπλία,από το 1937-1943.

    Την πρώτη Κομματική Επιτροπή της Ακροναυπλίας απετέλεσαν οι: Γιάννης Ιωαννίδης,Μιχάλης Σινάκος και Λεωνίδας Στρίγγος.

    Αργότερα προστέθηκε σ’ αυτήν και ο Μιλτ.Πορφυρογέννης.

    Όταν δημιουργήθηκε η απομόνωση και κλείστηκαν σ’ αυτήν πολλά από τα μέλη της Κομματικής Επιτροπής,έγιναν μέλη της οι: Ανδρέας Τσίπας,Απόστολος Γκρόζος και Μήτσος Λεβογιάννης.

    Όταν τον Απρίλη του 1941,ύστερα από την έναρξη των γερμανικών βομβαρδισμών, καταργήθηκε η απομόνωση, μέλη της Κομματικής Επιτροπής ήταν οι Γ. Ιωαννίδης,Κ. Θέος, Μ. Παπαρρήγας,Μ. Λεβογιάννης,Β. Μπαρτζιώτας,Τ. Κουλαμπάς και Ζήσης Ζωγράφος.

    Την τελευταία Κομματική Επιτροπή της Ακροναυπλίας μέχρι τον Φεβρουάριο του 1943 αποτελούσαν οι: Γιάννης Ιωαννίδης,Γιάννης Ζεύγος,Βασίλης Μπαρτζιώτας, Μήτσος Παπαρρήγας,Κώστας Θέος,Μιχάλης Σινάκος,Μήτσος Λεβογιάννης.

   

     Η Κομματική Επιτροπή είχε την ευθύνη της καθοδήγησης και της κομματικής δουλειάς. Ογάνωνε μαθήματα, διαλέξεις και φρόντιζε για την κομματική διαπαιδαγώγηση.

    Για μεγάλο χρονικό διάστημα επί καθεστώτος 4^ης Αυγούστου,κυρίως από το 1939,αλλά και στις αρχές της Κατοχής,που οι οργανώσεις του ΚΚΕ είχαν διαλυθεί,το κύρος του κόμματος,τη σημαία του τα κρατούσαν οι εξόριστοι και φυλακισμένοι αγωνιστές. Το 55-60% αυτών  βρισκόταν στην Ακροναυπλία και εκεί ήταν συγκεντρωμένα τα περισσότερα στελέχη (μέλη της Κ.Ε.,της ΟΚΝΕ,συνδικαλιστές κ.λ.). Οι Ακροναυπλιώτες αποτελούσαν ουσιαστικά την καθοδήγηση του Κόμματος.

    Πολλές φορές τα χρόνια εκείνα τα πέτρινα, η Ακροναυπλία έδινε το κλίμα,τη «γραμμή» στους απέξω. «Τι λέει η Ακροναυπλία;»,ήταν μια φράση που πολλές φορές βρισκόταν στα χείλη των προοδευτικών ανθρώπων την εποχή εκείνη.

    Στα τέλη του 1941 και στις αρχές του 1942 συνήλθε τρεις φορές η Κομματική Επιτροπή της Ακροναυπλίας μαζύ με τα φυλακισμένα μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ και εξέτασε την κατάσταση στο ΚΚΕ.

    Στις συσκέψεις αυτές πήραν μέρος οι: Ιωαννίδης,Θέος, Παπαρ-ρήγας,Ζεύγος,Μπαρτζιώτας,Σινάκος, Λεβογιάννης.[19]

    Βασικός παράγοντας στην Κομματική Επιτροπή της Ακροναυπλίας και α΄γραμματέας της ήταν ο Γ. Ιωαννίδης.

    Αυτός είχε την καθοδήγηση σε όλη την Ακροναυπλία,αλλά  λειτουργούσε κατά τρόπο συγκεντρωτικό,γεγονός που ήταν αρνητικό και προξενούσε προβλήματα και αντιδράσεις.

    Ο Πολυχρονιάδης,ακροναυπλιώτης κι αυτός, γράφει στον Α.Φλούντζη: «Ο Μήτσος Λεβογιάννης ήταν ανώτερος άνθρωπος. Μια από τις εξαιρετικές πάστες. Λιγομίλητος και με καλή κρίση»[20].

    Ο Γ΄θάλαμος,όπου κομματικός υπεύθυνος ήταν ο Μήτσος Λεβογιάννης, «ήταν η ψυχή και η ηγεσία της διαπάλης.Ήταν προλεταριακός θάλαμος,καθότι το σύνολο σχεδόν των διαμενόντων σ’ αυτόν ήταν εργάτες»[21].

    Στον θάλαμο αυτό συνέβη με τον Μήτσο Λεβογιάννη ένα περιστατικό που το περιγράφει ο Γ.Μανούσακας: «…έτσι είχανε τα πράματα όταν μια μέρα με φώναξαν να πάρω μέρος σε μια γκρούπα,που πρόσεξα ότι είχε εισηγητή τον κομματικό υπεύθυνο του θαλάμου,τον Μήτσο Λεβογιάννη. Ο σύντροφος διάβασε μια ανακοίνωση από κάμποσες σελίδες,που η κομματική επιτροπή και το γραφείο της ομάδας κατάγγελναν ότι στην ομάδα υπάρχει φραξιονισμός και καλούσε τα μέλη και τα στελέχη του κόμματος να ενωθούνε γύρω από το γραφείο της ομάδας και την κομματική ηγεσία… και  κατάγγελνε το σύντροφο Καπένη σαν πράχτορα του Υπουργείου Ασφάλειας.Κατάγγελνε επίσης τον Σπύρο Γάκη και τον Σταμελάκο»[22].

    Τις επόμενες μέρες αυτοί οι τρεις θα εκδιωχθούν απ’ το στρατόπεδο ύστερα από ξυλοδαρμό.

    Και σε άλλο σημείο ο Γ.Μανούσακας γράφει για τον Μήτσο Λεβογιάννη: «…Στην Ακροναυπλία οι κρατούμενοι διψούσαν για ειδήσεις (ήταν Άνοιξη του 1941 και τα γεγονότα ήταν συγκλονιστικά), τους απασχολούσε το ζήτημα της απελευθέρωσής τους,ήθελαν να πάνε στο μέτωπο να πολεμήσουν τους Ιταλούς φασίστες εισβολείς…Στο στρατόπεδο γινόταν πολλές συζητήσεις και νιώθαμε αυτόνε τον καιρό όλο και πιο πολύ να μας πιέζει το κλουβί μας. Θυμάμαι που είχαμε διαβάσει κάποιο άρθρο κι ύστερα χωρίς να σηκωθούμε απ’ τα κρεβάτια που είμαστε καθισμένοι πιαστήκαμε σε συζήτηση.Δεν θυμάμαι άλλο εκτός του ότι παίρνοντας το λόγο ο σύντροφος Λεβογιάννης,κομματικός υπεύθυνος του θαλάμου,είπε και τούτες τις λέξεις: «΄Αν μας επιτεθούν οι Ιταλοί,θ’ αρχίσουν βέβαια να κατεβαίνουν προς τα κάτω…».Του Λεβογιάννη η γνώμη ήταν βέβαια η γνώμη της κομματικής επιτροπής.   …Θυμάμαι που εκείνο το πρωινό τ’ Ανάπλι ήταν βρεγμένο,μουντό και ψυχρό.Οι αντιπρόσωποί μας ανέβηκαν απ’ το γραφείο του διοικητή κρατώντας από μια εφημερίδα για τον κάθε θάλαμο. «Οι Ιταλοί φασίστες παραβίασαν τα σύνορα της πατρίδας μας»…ο θάλαμος νεκρώθηκε με το άκουσμα της είδησης. «Γιατί κάνιτε έτσι ορέ σύντροφοι.Οι στρατιώτες μας θα τους κυνηγήσουν τους φασίστες…Θα τους νικήσουν τα στρατιωτάκια μας».Όλοι τους ηλικιωμένοι,μπαρουτοκαπνισμένοι παλιοί κομμου-νιστές, μιλούσαν για τους φαντάρους μας με τρυφερότητα.Πλησίασε κι ο Λεβογιάννης στον κύκλο και άλλοι σύντροφοι. Είχαμε γίνει αλλιώτικοι…»[23].

    Σε άλλο κεφάλαιο του βιβλίου του ο Γ.Μανούσακας γράφει για τον Λεβογιάννη: «…Μια μέρα συνέβη ν’ ακούσω το θαλαμάρχη να κάνει παρατήρηση σε μια παρέα γιατί συζητούσαν πολιτικά.Δε μ’ άρεσε αυτή η απαγόρευση.Όταν έφυγε πήρα κι εγώ μέρος και ξαναζεστάθηκε η συζήτηση.Τότες με ζύγωσε ένας κοντούλης,συμπαθητικός ψαρομάλλης με ξαναμμένο πρόσωπο…«μα έχομε πει,είπε συγκρατη-μένος, να μη συζητάμε πολιτικά».

    Είχα προσέξει ότι ο σύντροφος είχε κάποια ευθύνη στην ομάδα μας και ήμουνα βέβαιος ότι αυτός ήταν ο αόρατος καθοδηγητής του θαλάμου και είπα πως δεν θα πάνε τα λόγια μου χαμένα. «Αν ήθελα, του λέω, σύντροφε να μη συζητάω πολιτικά,δεν θα μ’ έπιανε η δικτατορία…».Αυτός ο σύντοφος ήτανε ο Δημήτρης Λεβογιάννης, τόντις κομματικός υπεύθυνος του θαλάμου,που στον εμφύλιο δολοφονήθηκε στην Ασφάλεια απάνω στα βασανιστήρια»[24].  

   

    Είναι γνωστό ότι τα υπολείμματα του φασιστικού καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου παρέδωσαν τους Ακροναυπλιώτες κομμουνιστές στους Χιτλερικούς και δεν τους απελευθέρωσαν, παρόλον ότι οι ίδιοι με υπομνήματά τους στη διοίκηση του στρατοπέδου,αλλά και με διαμαρτυρίες και παραστάσεις, ζητούσαν να τους στείλουν να πολεμήσουν στο Αλβανικό Μέτωπο,όταν κηρύχτηκε ο πόλεμος το 1940.

    Στις 29 Οκτωβρίου 1940 οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας υπέβαλαν υπόμνημα στην κυβέρνηση Μεταξά και ζητούσαν να απελευθερωθούν, για να πάνε στο μέτωπο να πολεμήσουν τους φασίστες του Μουσολίνι.

    Η απάντηση που πήραν ήταν: «να κάνετε δήλωση να σας αφήσουμε ελεύθερους».

    Με την εισβολή των Γερμανών στην Ελλαδα οι Ακροναυπλιώτες απαιτούν από τη διοίκηση να τους απελευθερώσει,αλλά παρά τις υποσχέσεις, αυτό δεν γίνεται και τελικά στα τέλη Απριλίου 1941 οι Γερμανοί κατέλαβαν την Ακροναυπλία.

    Οι αρχές της 4^ης Αυγούστου παρέδωσαν τους κρατούμενους κομ-μουνιστές της Ακροναυπλίας στους Γερμανούς «διά πρωτοκόλλου»  ως αιχμαλώτους πολέμου.

    Οι Γερμανοί αφόπλισαν τη φρουρά και πήραν τη θέση της,αλλά σε λίγες μέρες επανέφεραν τη φρουρά.

    Αργότερα τη φρούρηση του στρατοπέδου ανέλαβαν Ιταλοί καραμπινιέροι μαζύ με τους «έλληνες» χωροφύλακες.Το ίδιο εξ άλλου συνέβη και με τους εξορίστους της Ανάφης[25]. Πολλές φορές δόθηκε η ευκαιρία στους κρατούμενους της Ακροναυπλίας να δραπετεύσουν,όπως με την κήρυξη του πολέμου τον Οκτώβρη 1940 και με την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα τον Απρίλη 1941,αλλά από λάθη και δισταγμούς της Κομματικής Επιτροπής αυτό δεν επετεύχθη,ούτε καν επιχειρήθηκε.

    Στις 27 Απριλίου 1941 Μεγάλη, Παρασκευή,η Κομματική Επιτρο-πή, αποτελούμενη από τους Τσίκα,Γκρόζο και Λεβογιάννη και με την  έγκριση του Ιωαννίδη,αποφάσισε απόδραση των κρατουμένων της Ακροναυπλίας.

    Τότε δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις με τον πανικό του ερχομού των χιτλερικών στρατευμάτων και τις πληροφορίες για διάλυση της φρουράς. Οι κρατούμενοι παρέμειναν άγρυπνοι όλη τη νύχτα περιμένοντας να φύγουν οι χωροφύλακες,αλλά αυτό δεν έγινε και η φρουρά ενισχύθηκε και με άλλους χωροφύλακες.Έτσι η απόδραση ματαιώθηκε.

    Ο Ακροναυπλιώτης Γεράσιμος Ποδάρας,παλιός ναυτεργάτης συνδικαλιστής,γενικός γραμματέας του Πανεργατικού Κέντρου Πειραιά το 1936,φυλακισμένος στην Ακροναυπλία από την ημέρα που άνοιξε ως την ημέρα που έκλεισε,σε επιστολή του στο περιοδικό ΑΝΤΙ στις 3/9/1977 (τεύχος 79 σ.38) και με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Β.Μπαρτζιώτα «κι άστραψε φως η Ακροναυπλία», αναφέρεται και στο ζήτημα της απελευθέρωσης-δραπέτευσης των κρατουμένων της Ακροναυπλίας το 1940-41 και καταλογίζει «εγκληματικές ευθύνες» στην κομματική καθοδήγηση της Ακρο-ναυπλίας.Γράφει:

    «…πρέπει να γραφτεί η αλήθεια σχετικά με τη δυνατότητα της δραπέτευσής μας κατά την κατάρρευση και το φευγιό των Άγγλων και της κυβέρνησης.

    Αυτά που γράφει ο Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του,όπως και αυτά που είπε ο Ιωαννίδης σε μια μαγνητοφωνημένη συνομιλία του,είναι παιδαριώδη.

    Όταν από 70 χωροφύλακες που είχε η φρουρά του στρατοπέδου έμειναν μόνο καμιά δεκαριά,με το βομβαρδισμό του στρατοπέδου από τους Γερμανούς,που κι αυτούς τους κρατούσε με τα δόντια η διοίκηση,είναι φανερό ότι φεύγαμε ό τι ώρα θέλαμε εάν η καθοδήγηση το αποφάσιζε.

    Δεν ξέρω όμως αν από βλακεία ή άλλους λόγους (σύμφωνο Μολότωφ-Ρίμπεντροπ) ή (υπόσχεση Πάτερη) η ηγεσία της Ακροναυ-πλίας,όχι μόνο δεν το αποφάσισε,αλλά έβαλε διπλοσκοπούς της εμπιστοσύνης της, μην τύχει και φύγει κανείς από μας.

    Έτσι,μια μέρα πριν μπουν στο Ναύπλιο και μας παραλάβουν οι Γερμανοϊταλοί καταχτητές,όταν πήγε τη νύχτα να φύγει ο Πούντας, δεν τον εμπόδισαν οι σκοποί χωροφύλακες,αλλά οι σκοποί των Μπαρτζιώτα-Ιωαννίδη.Και γι αυτό δεν βγάζουν τσιμουδιά ούτε ο ένας,ούτε ο άλλος.

    Εδώ πρέπει να πούμε ότι γι αυτό  το μεγάλο και τρομερό έγκλημα, να παραδοθούν με τη μεγαλύτερη απάθεια οι 650 Ακροναυπλιώτες αγωνιστές στους Γερμανοϊταλούς φασίστες, δεν είναι μόνο υπεύθυνοι ο Μπαρτζιώτας και ο Ιωαννίδης,αλλά ολόκληρη η τότε ηγεσία της Ακροναυπλίας:

    Γιάννης Ιωαννίδης,Βασίλης Μπαρτζιώτας,Κώστας Θέος,Μήτσος Λεβογιάννης,Κώστας Λουλές,Ανδρέας Τσίπας,Κώστας Κολιγιάννης, Μήτσος Παπαρρήγας, Απόστολος Γκρόζος,Κώστας Βασάλος, Σωτή-ρης Σουκαράς,Μιχάλης Σινάκος κ.λ., που χωρίς να τους έχει εκλέξει κανείς αποτελούσαν την τότε ηγεσία του στρατοπέδου…»[26].

 

                     

        *

 

    Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΣΑΝΑΤΟΡΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΔΡΑΣΗ

 

    Από τον Σεπτέμβριο 1942 άρχισε η διάλυση του στρατοπέδου της Ακροναυπλίας με την ομαδική  μεταφορά κρατουμένων σε άλλα στρατόπεδα και φυλακές.

    Τον Φεβρουάριο του 1943 είχαν μείνει μόνον οι 57 φυματικοί που θα μεταφέρονταν στο σανατόριο του ΣΩΤΗΡΙΑ στην Αθήνα.

    Οι 57 περίμεναν με αγωνία τη μεταφορά τους συγκεντρωμένοι όλοι σε ένα μικρό θάλαμο της Ακροναυπλίας,που παλιότερα έμενε η φρουρά.

    Η μεταφορά τελικά έγινε με πολύ μεγάλη καθυστέρηση στις 27 Φεβρουαρίου 1943.

   Μεταφέρθηκαν 56  Ακροναυπλιώτες κι ανάμεσά τους ο Μήτσος Λεβογιάννης.

    Ήταν 57 όλοι,αλλά 2-3 μέρες πριν τους μεταφέρουν πέθανε ο Γιώργης Χαϊβανίδης.

    Στο σανατόριο τους έβαλαν όλους σε ένα θάλαμο με πολλά παράθυρα και πολλούς σκοπούς τριγύρω.

    Τις πρώτες μέρες πέθανε και άλλος Ακροναυπλιώτης φυματικός ο Γιάννης Κοντοζής κι έμειναν 55.

    Το Π.Γ. του ΚΚΕ αποφάσισε να απελευθερώσει τους 55 φυματικούς κομμουνιστές του σανατορίου και μαζύ μ’ αυτούς και τον Κώστα Γκριτζώνα, που είχε μεταφερθεί απ’ τις φυλακές της Αίγινας.

    Για το σχεδιασμό της επιχείρησης το ΚΚΕ συγκρότησε 3μελή επιτροπή με επικεφαλής τους: Γιώργο Σιάντο απ’ το Πολιτικό Γραφείο, Πολύδωρο Δανιηλίδη επικεφαλής της Κ.Ε. του ΕΛΑΣ και  Σπύρο Κωτσάκη καπετάνιο του Α΄Σώματος Στρατού του ΕΛΑΣ.

    Το σχέδιο καταστρώθηκε και εγκρίθηκε από το Π.Γ.  

    Η επιχείρηση του ΕΛΑΣ πραγματοποιήθηκε το πρωί της 7 Απριλίου 1943 από απόσπασμα 35 ανδρών του ΕΛΑΣ κι ανάμεσά τους πολλά στελέχη της αστυνομίας και της χωροφυλακής. Επικεφαλής της επιχείρησης είναι ο καπετάνιος Σπύρος Κωτσάκης.

    Είχε εξασφαλιστεί βοήθεια και μέσα απ’ το σανατόριο από τον υπενωμοτάρχη Γιάννη Γύπαρη,ο οποίος κατάφερε εκείνο το βράδυ να τεθεί επικεφαλής της φρουράς που φρουρούσε τους κρατούμενους.

   Υπήρξε βοήθεια και από την κομματική οργάνωση του σανατορίου.

     Η ομάδα του ΕΛΑΣ συγκεντρώθηκε και διανυκτέρευσε σε ένα δωματιάκι έξω από το ΣΩΤΗΡΙΑ.

    Τα ξημερώματα στις 5 15΄ δεκαπέντε άνδρες του αποσπάσματος ντυμένοι χωροφύλακες,ένας ντυμένος μοίραρχος,ένας ενωμοτάρχης και δύο υπενωμοτάρχες, οπλισμένοι με πιστόλια, έφτασαν έξω απ’ τη μάντρα του ΣΩΤΗΡΙΑ.

    Εκεί μια ομάδα απ’ αυτούς έμειναν έξω να επιτηρούν το δρόμο για κάθε ενδεχόμενο,καθότι σε απόσταση μόλις 100 μέτρων από το ΣΩΤΗΡΙΑ βρισκόταν το φυλάκιο της γερμανικής φρουράς.

    Μια άλλη ομάδα, ντυμένοι επίσης αστυνομικοί, με επικεφαλής τον Χρήστο Παπαναστασίου και τους Κωτσάκη,Λαμπρινάκο,Φουρναράκη με πολιτικά ρούχα,μπήκαν στο ΣΩΤΗΡΙΑ από το ρέμα που ήταν στη νότια πλευρά.Τα σίδερα που υπήρχαν εκεί τα είχαν κόψει το προηγούμενο βράδυ η καθοδηγητική τριάδα της αστυνομίας και τα είχαν αφήσει στη θέση τους για να μην κινήσουν υποψίες.

    Ο Ελασίτης «μοίραρχος» με τη συνοδεία του,αφού μπήκαν, πέρασαν από τις τέσσερις σκοπιές για «επιθεώρηση» και αφόπλισαν τους σκοπούς.

    Το ίδιο έγινε από άλλο τμήμα και στο φυλάκιο.Οι Ελασίτες έδεσαν και φύμωσαν τη φρουρά του ΣΩΤΗΡΙΑ,χωρίς δυσκολία.

    Η πόρτα του θαλάμου των κρατουμένων άνοιξε και εκείνοι, έτοιμοι και χωρισμένοι σε ομάδες, σύμφωνα με το σχέδιο που κάποιοι το γνώριζαν,βγήκαν,πέρασαν στο ρέμα από το άνοιγμα και βγήκαν στο δρόμο και στην ελευθερία.

    Οι πρώτοι που τους υποδέχτηκαν ήταν η ομάδα των Ελασιτών που επόπτευε τον δρόμο.Οι Ελασίτες τους χαιρέτησαν με τη φράση: «γειά σου άγνωστε σύντροφε».

    Όταν και η τελευταία ομάδα των ακροναυπλιωτών είχε φτάσει στους Αμπελοκήπους και η άλλη στα Τουρκοβούνια,ακούστηκαν οι πρώτοι πυροβολισμοί του συναγερμού στο ΣΩΤΗΡΙΑ.

    Οι Ακροναυπλιώτες όμως ήταν μακριά και πορεύονταν στους προορισμούς και στα σπίτια που είχε ετοιμάσει γι αυτούς το ΚΚΕ και άλλοι σε συγγενικά τους σπίτια.      

    Η επιχείρηση αυτή αναστάτωσε τους κατακτητές και προκάλεσε ενθουσιασμό στο λαό. Μεταδόθηκε τότε σε όλο τον ελεύθερο κόσμο από το ραδιοφωνικό σταθμό του BBC.

    Το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα ενισχύθηκε και άρχισε να αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς.

    ΤΟ 1942 ο ΕΛΑΣ είχε στην Αθήνα 5 τάγματα και το 1943 είχε 2 μεραρχίες με 5 συντάγματα.[27]

 

                             *

 

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης από την ημέρα της απελευθέρωσής του απ’ το ΣΩΤΗΡΙΑ αναπτύσσει έντονη αγωνιστική δραστηριότητα και γίνεται σύνδεσμος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ   και οργανω-τής  του παράνομου αντιστασιακού τύπου.

    Ο ίδιος οργάνωσε δύο παράνομα αντιστασιακά τυπογραφεία στην περιφέρεια Πατησίων και στο Γαλάτσι.

    Στο διάστημα αυτό επικοινωνεί με πολλές προφυλάξεις με συγγενείς του στο Γαλάτσι και τα Πατήσια.

    Ο Γιάννης Κονδύλης,που έζησε στην Αθήνα τα γεγονότα της εποχής εκείνης μου αφηγήθηκε ότι μετά την απόδραση του Μήτσου Λεβογιάννη από το «ΣΩΤΗΡΙΑ», τον συνάντησε, νεαρός τότε, στο σπίτι του θείου του και πρώτου ξαδέλφου του Μήτσου Δημήτρη Κουρουνάρχη στο Γαλάτσι.

    Όταν ο Μήτσος έφυγε από το σπίτι του, ο Κουρουνάρχης είπε στο ανιψιό του Γιάννη Κονδύλη: «ό τι είδες ξέχασέ το».

    Ο Κονδύλης χαρακτηρίζει τον Μήτσο «αετό στην παράνομη πολιτική δράση».

 

    Τον Αύγουστο με Σεπτέμβρη 1944 ο Μήτσος Λεβογιάννης καταδιώκεται στην περιοχή του Ζαππείου από αστυνομικούς του κατοχικού καθεστώτος,ενώ μετέφερε παράνομες εφημερίδες.

    Ο Λεβογιάννης επιχειρεί να γλυτώσει τρέχοντας,αλλά τον πυρο-βολούν, τον τραυματίζουν στα πόδια,τον συλλαμβάνουν και  τον πα-ραδίδουν στους Γερμανούς.

    Φυλακίζεται αλλά δεν πρόλαβαν οι Γερμανοί να τον περάσουν στρατοδικείο και να τον εκτελέσουν,γιατί έχασαν τον πόλεμο και η Αθήνα απελευθερώθηκε τον Οκτώβρη του 1944 και όλοι οι φυλακισμένοι αφέθηκαν  ελεύθεροι.

    Αμέσως μετά την απελευθέρωση, ο Μήτσος Λεβογιάννης βρίσκεται στα γραφεία του ΚΚΕ στην οδό Αγησιλάου στην Αθήνα,υπεύθυνος των γραφείων της Κ.Ο.Α.(Κομματική Οργάνωση Αθήνας).

    Εκεί θα τον συναντήσει και θα τον γνωρίσει ο Μανώλης Γλέζος,την Άνοιξη του 1945,όταν για πρώτη φορά έγινε γνωστό ότι οι νεαροί φοιτητές Μανώλης Γλέζος και Λάκης Σάντας ήταν αυτοί που γκρέμισαν τη σβάστικα από την Ακρόπολη στις 31 Μαϊου 1941.

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης συστήθηκε στο Μανώλη Γλέζο λέγοντάς του ότι είναι συμπατριώτες.

    Σύμφωνα με το Μανώλη Γλέζο ο Μήτσος Λεβογιάννης ήταν ο πρώτος Ναξιώτης κομμουνιστής[28].

     Στο διάστημα αυτό ο Μήτσος Λεβογιάννης κυκλοφορούσε στο Γαλάτσι και στα Πατήσια με πολλές προφυλάξεις και επικοινωνούσε με συγγενείς του,ιδιαίτερα με τον Δημήτρη Κουρουνάρχη,που ήταν συνομίληκοι και φαίνεται ότι τον ενίσχυε οικονομικά.

    Ο Κουρουνάρχης είχε λατομείο στην περιοχή της Γκράβας.

    Όταν ο Λεβογιάννης ήταν φυλακή ο Κουρουνάρχης αλληλογρα-φούσε μαζί του,του έστελνε χρήματα με τη μητριά του και πολλές φορές προσπάθησε να τον πείσει να υπογράψει την περιβόητη δήλωση και να βγει από τη φυλακή.

    Σε ένα τέτοιο γράμμα του ο Κουρουνάρχης του γράφει: «Μήτσο υπόγραψε να βγεις απ’ τη φυλακή και έλα στο νταμάρι και θα σε βάλω εργοδηγό…».

    Ο Μήτσος του απάντησε: «Αν θες να’ μαστε ξαδέλφια να μη μου ξαναμιλήσεις γι αυτό…»[29].

    Επισκεπτόταν επίσης τη θεία του Πηγή και την αδελφή του Ελισάβετ. Τα ανίψια του παιδιά της Ελισάβετ τον θυμούνται να πηγαίνει στο σπίτι τους με τρόφιμα και μικροδωράκια.Έχουν απ’ αυτόν ευχάριστες αναμνήσεις:

    «…Ήταν τρυφερός και ευγενικός.Ερχόταν πάντα αιφνιδιαστικά,δεν ξέραμε πότε θα ξανάρθει,δεν ξέραμε πού έμενε και κάθε φορά που έφευγε από το σπίτι μας ερχόταν η αστυνομία και έψαχνε παντού,παρόλο που γνώριζαν καλά την οικογένειά μας»,μου διηγήθηκε η Μαρία Σοφικίτου,κόρη της Ελισάβετ αδελφής του Μήτσου Λεβογιάννη.

    Αυτές οι επισκέψεις γίνονταν  πάντοτε με πολλές προφυλάξεις.

    Στενές σχέσεις είχε και με τη μητριά του,η οποία πρέπει να τον αγαπούσε σαν παιδί της.

    Όλοι οι συγγενείς του μιλούν γι αυτήν με τα καλύτερα λόγια και την θυμούνται να τρέχει σε όλους και να κάνει εράνους προκειμένου να μαζέψει χρήματα,για να αγοράσει πράγματα να του τα πάει στη φυλακή. Η γυναίκα αυτή έφθασε και στη θεσσαλονίκη όταν τον  έπιασαν και προσπάθησε να τον πείσει να υπογράψει για να βγεί. Η ίδια δεν δίστασε να μιλήσει στους δικούς της,αλλά και σε στελέχη του ΚΚΕ για την τραγική κατάσταση στην οποία τον βρήκε,κατάκοιτο,με σπασμένα τα χέρια από τα βασανιστήρια,να μην μπορεί να φάει,ούτε καν να σταθεί όρθιος.

    Φαίνεται πως αυτή η δυνατή γυναίκα ήταν στη Θεσσαλονίκη, όταν ο γενναίος αυτός άνθρωπος εκτελέστηκε,παρέλαβε το πτώμα του,το έντυσε με ένα κουστούμι που είχε μαζί της για το σκοπό αυτό και τον κήδεψε.

        Ο Γιάννης Κονδύλης θα συναντήσει  ξανά τον Μήτσο το 1944 μετά την απελευθέρωση, στα Δεκεμβριανά,όταν στελέχη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ μετέφεραν φτωχές οικογένειες, που έμεναν στα χαμόσπιτα και τις τρώγλες στην οδό Αγίας Λαύρας και Γαλατσίου,στα πλουσιόσπιτα της συνοικίας Κυπριάδη.

       Ο Μήτσος Λεβογιάννης συνεχίζει τη δράση του ως στέλεχος του ΚΚΕ στα δύσκολα χρόνια που ακολουθούν για την Αριστερά και τη χώρα μας.

    Ο Μπάρμπα-Μήτσος,όπως τον έλεγαν οι συναγωνιστές του στο ΚΚΕ, ενώ γλύτωσε από την άγρια θηριωδία των χιτλερικών, δεν θα γλυτώσει τελικά από την αγριότητα του μεταπελευθερωτικού-εμφυλιοπολεμικού  κράτους της περιόδου 1944-1949.

 

                             *

 

    Τον Μάη του 1948 το ΚΚΕ στέλνει τον Μήτσο Λεβογιάννη στη Θεσσαλονίκη για να αναλάβει την Κομματική Οργάνωση Θεσσαλονίκης(Κ.Ο.Θ.). Εκεί πηγαίνει με το ψευδώνυμο «Νίκος».

    Ο Μήτσος Λεβογιάννης παρέλαβε τον μηχανισμό του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη από τον Μενέλαο Χατζηνικολάου,ο οποίος κινδύνευε να συλληφθεί και έφυγε στο βουνό.

    Ο Λεβογιάννης σύμφωνα με τις αρχές ασφαλείας Θεσσαλονίκης ήταν οικοδόμος,μέλος του ΚΚΕ από το 1924, Ακροναυπλιώτης, «εξαιρετικόν μαχητικόν στέλεχος», φανατικός κομμουνιστής από το 1923, σύμφωνα με αστυνομικό μάρτυρα στη δίκη των 27,με πλούσια κομματική δράση,με δράση στο Κίνημα του Δεκέμβρη 1944 στην Αθήνα, με «υπερβεβαρυμένον ποινικόν μητρώον».

     Ο Μήτσος Λεβογιάννης πηγαίνει στη Θεσσαλονίκη  μαζύ με την Φιλάνθη (Ανθούλα) Σουλάκου, παλιό και μαχητικό στέλεχος του ΚΚΕ, με δράση στην Αθήνα (ΚΟΑ),με την οποία είχε συνεργαστεί στο δίκτυο στρατολογίας νέων μελών. Εγκαταστάθηκε σε σπίτι στην οδό Παστέρ 7.

     Στη Θεσσαλονίκη ο Λεβογιάννης, αναπτύσσει αξιόλογη συνωμο-τική  δράση  επί κεφαλής της κομματικής οργάνωσης Μακεδονίας και ασχολείται με τη στρατολόγηση στελεχών στο ΚΚΕ και το Δημοκρατικό στρατό.

    Ο Λεβογιάννης ανέλαβε στη Θεσσαλονίκη και τη Γραμματεία της Ε.Π.Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ, με εντολή του αρχηγείου του Δημοκρατικού στρατού στο Μπέλες, καθώς και τη συγκρότηση ομάδων και δικτύου στρατολογίας.Η στρατολόγηση εξ άλλου ήταν μία από τις κατηγορίες στη δίκη.

    Ήταν κατά τους διώκτες του έμμισθο στέλεχος του ΚΚΕ,ήταν «ο πανταχού παρών»,επιδείκνυε ασυνήθιστη μαχητικότητα και όταν συνελήφθη,κράτησε το στόμα του κλειστό κατά την ανάκριση.

    Πολλές φορές κινδύνευσε στη Θεσσαλονίκη να συλληφθεί,αλλά κατάφερνε να διαφεύγει χάρη στα αυστηρά συνωμοτικά μέτρα που έπαιρνε.

    Οικοδόμος στο επάγγελμα ο Λεβογιάννης, ήξερε καλά να κατασκευάζει κρύπτες και καταφύγια σε διάφορες γιάφκες και κομματικά σπίτια και εγκατέστησε ασύρματο στην κρύπτη του σπιτιού της οδού Περδίκα 130.Ασύρματος υπήρχε και δτο σπίτι της οδού Παστέρ 7.Κρύπτες και καταφύγια κατασκεύασε ο Λεβογιάννης και σε άλλα  κομματικά σπίτια,στην οδό Σακελλαρίου 7 κ.α.

    Εκεί καταφεύγουν πολλοί σαμποτέρ και άλλα στελέχη του ΚΚΕ με προορισμό το βουνό ή προερχόμενα από το βουνό.

    Το τελευταίο δεκαήμερο του Οκτωβρίου 1948 έφθασαν στη Θεσσαλονίκη, προερχόμενες από το αρχηγείο του Δημοκρατικού στρατού,η Μαίρη Χυτήρη,άλλοτε γραμματέας της οργάνωσης «Εθνική Αλληλεγγύη Μακεδονίας-Θράκης» και επι κεφαλής του δικτύου στρατολόγησης,η Ελένη Λεύκου,ο σύνδεσμος Κώστας Μπουρλούκας και αργότερα ήρθε ένας ασυρματιστής ονόματι Γιώργος που συνεδέθη με τη Σουλάκου.

    Στην απολογία του ο Δημήτρης Λεβογιάννης υποστήριξε ότι ο ασυρματιστής αυτός ήταν άνθρωπος της ασφάλειας και αυτός τους πρόδωσε.

    Στις 30 Νοεμβρίου 1948 συνελήφθη η Λεύκου, την 1^η Δεκεμβρίου συλλαμβάνεται η Χυτήρη στο σπίτι της στην οδό Σακελλαρίου 7.

    Η Χυτήρη πριν συλληφθεί πυροβόλησε και τραυμάτισε τον ανθυπασπιστή Τζαβάρα και μετά αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει και τραυματίστηκε.

    Την 1^η Δεκεμβρίου συνελήφθη και η Σουλάκου και στις 3 Δεκεμβρίου συλλαμβάνεται ο αρχηγός της οργάνωσης Δημήτρης Λεβογιάννης, όταν πήγε να συναντήσει τη Μαίρη Χυτήρη στο σπίτι της, χωρίς βέβαια να γνωρίζει ότι η Χυτήρη,η Λεύκου και η Σουλά-κου είχαν συλληφθεί.

    Στην οδό Σακελλαρίου βέβαια περίμενε τον Λεβογιάννη η ασφάλεια.

    Ένας αστυνομικός μάρτυρας κατέθεσε ότι η Λεύκου «υπέδειξεν» στην αστυνομία τη Σουλάκου,το Λεβογιάννη και τη Χυτήρη.

    Τις επόμενες μέρες συλλαμβάνονται όλα τα στελέχη του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ Θεσσαλονίκης.

    Συνολικά συνελήφθησαν 27 στελέχη  και παρεπέμφθησαν σε δίκη.

    Η Ανθούλας Σουλάκου,δεν οδηγήθηκε στο εδώλιο, γιατί μέσα στη φυλακή έκανε πολυήμερη απεργία πείνας και εξαντλημένη πλέον μεταφέρθηκε στο δημοτικό νοσοκομείο, όπου πέθανε στις 4/2/1949.

   Οι συλληφθέντες είναι:

1)Λεβογιάννης Δημήτριος.

2)Χυτήρη Μαίρη,χήρα Κ.Χυτήρη

3)Λεύκου Ελένη,χήρα Γ.Λεύκου

4)Σουλάκου Φιλάνθη

5)Τσαούσης Γεώργιος.

6)Παπαδόπουλος Νικόλαος

7)Ασλανίδης Κλέων

8)Φωτίου Ουρανία ,χήρα Στυλ.Φωτίου 

9)Μήτρης Ιωάννης         

10)Παναγιωτίδης Θεόδωρος

11) Παναγιωτίδου Μαγδαληνή,σύζυγος Θ.Παναγιωτίδου

12) Κωνσταντινίδου Κυριακή,χήρα Δ.Κωνσταντινίδου

13)Γραμμένος Βασίλειος

14) Κουρκουρίδης Βασίλειος

15) Ζέρβας Βασίλειος

16) Συμεωνίδης Γεώργιος

17) Τσαούση Αφροδίτη,σύζυγος Γ.Τσαούση

18) Λαμπριανίδης Χαρ.

19) Ιωαννίδης Ηλίας

20) Κιοσόγλου Σοφοκλής

21). Μήτρη Βασιλική,σύζυγος Ι.Μήτρη

22) Τρακασιάδης Χρ.

23)Τσαβδάρογλου Χαρης.

24) Δρακούλη Μαρία

25) Σολωμονίδης Ιωάννης

26) Συμεωνίδου Σοφία σύζυγος Γ.Συμεωνίδη

27) Κωνσταντινίδου Μαρία,κόρη Δ.Κωνσταντινίδου

28)Παναγιωτίδου Ολυμπία,σύζυγος Θ.Παναγιωτίδη

 

    Καθόλη την πολύμηνη διάρκεια των ανακρίσεων,από τα τέλη Νοεμβρίου 1948 μέχρι τις 16 Μάϊου 1949 που θα αρχίσει η δίκη,ο Μήτσος Λεβογιάννης, παρά τα βασανιστήρια που υπέστη,θα κρατήσει το στόμα του κλειστό και θα πει μόνο όσα ήταν ήδη γνωστά στις αρχές ασφαλείας.

    Οι αρχές ασφαλείας της Θεσσαλονίκης και ο τύπος χαρακτήριζαν τους 27 ως «σπείρα» και τον Μήτσο Λεβογιάννη ως «αρχηγό της σπείρας».

    Είναι ο Λεβογιάννης, κατά τους διώκτες του και τους αστυνο-μικούς μάρτυρες κατηγορίας στη δίκη, «η ψυχή της δικαζομένης σπείρας» και είχε επαφή μέσω συνδέσμων με την ηγεσία του δημοκρατικού στρατού στο βουνό,παρελάμβανε τα στελέχη που έφθαναν στη Θεσσαλονίκη από το βουνό και προωθούσε άλλα στελέχη στο αντάρτικο.Μέσω αυτού του μηχανισμού του ΚΚΕ εστάλησαν στο αντάρτικο 15 βασικά στελέχη μεταξύ των οποίων ο Χατζής και ο Βέττας.

    Κατά τον Βασιλικό Επίτροπο ο Λεβογιάννης και οι άλλοι κατηγο-ρούμενοι δεν είναι τυχαίοι κομμουνιστές,αλλά από τα ικανότερα και επισημότερα στελέχη.Γι αυτό και το ΚΚΕ τους ανέθεσε αυτή την αποστολή.

    Σκοπός της Οργάνωσης αυτής κατά τον Βασιλικό Επίτροπο και τις Αρχές Ασφαλείας ήταν η υποδοχή,απόκρυψη,σύνδεση και προώθηση ατόμων επίλεκτων στα «συμμοριακά αρχηγεία» στο βουνό και το αντίστροφο.

    Έστελναν επίσης στα αρχηγεία πάσης φύσεως εφόδια και υλικά για τις ανάγκες των επιχειρήσεων.Βρέθηκαν κατά τις αρχές και τον επίτροπο, γιάφκες,κρύπτες,καταφύγια,ασύρματοι,υπήρχαν σύνδεσμοι, οδηγοί,επιτελείς,είχαν μυστικούς κώδικες και συνθήματα.

    «Δηλονότι δικάζομεν την σοβαροτέραν, μυστικοτέραν και πλέον σατανικήν των οργανώσεων,άνευ της υπάρξεως της οποίας ο συμμοριακός αγών θα έπασχεν δεινώς», είπε κατά την αγόρευσή του στη δίκη ο Βασιλικός Επίτροπος.

    Ο Β.Επίτροπος χαρκτηρίζει το Λεβογιάννη  ότι διαπνέεται από μο-νολιθική μισαλλοδοξία και ότι είναι …«εγκέφαλος που μοιάζει με πυρρακτωμένο σίδερο».

 

    Η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ την 1^η Μαϊου 1949,με πηχιαίους τίτλους,εκτενέστατο ρεπορτάζ και φωτογραφίες των συλληφθέντων, γράφει ότι εξαρθρώθηκε ο παράνομος μηχανισμός του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη και συνελήφθησαν όλα του τα στελέχη.

    Η ενέργεια αυτή των αρχών ασφαλείας χαρακτηρίζεται από την εφημερίδα ως η σημαντικότερη επιτυχία της αστυνομίας στον αγώνα εναντίον του κομμουνισμού.

    Το κλιμάκιο του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη ήταν,κατά την εφημερίδα και προφανώς τις αρχές ασφαλείας, η μόνη παράνομη οργάνωση που υπήρχε στην πόλη.

    Προηγούμενα είχαν εξαρθρωθεί οι οργανώσεις «Μαζική λαϊκή Αυτοάμυνα», «Στενή Αυτοάμυνα» κ.α. Ο παράνομος αυτός μηχανι-σμός  κύριο έργο  είχε,κατά τις αρχές ασφαλείας της Θεσσαλο-νίκης,την οργάνωση υποδοχής και προώθησης στελεχών του ΚΚΕ στο βουνό.Για το σκοπό αυτό το ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη διέθετε σπίτια,καταφύγια με κρύπτες,παράνομα τυπογραφεία,ασυρμάτους και άφθονο χρήμα.

    Στο διάστημα της εξάμηνης  παρουσίας  και δράσης του στη Θεσσαλονίκη, ο Λεβογιάννης ξόδεψε 20 εκατομμύρια δραχμές, σύμ-φωνα με τις καταθέσεις αστυνομικών - μαρτύρων κατηγορίας στη δίκη.

    Τον παράνομο μηχανισμό του ΚΚΕ στελέχωναν έμπιστα και δοκι-μασμένα στελέχη του ΚΚΕ.

    Οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές χαρακτήρισαν τον Μήτσο Λεβογιάννη ως φανατικό κομμουνιστή από το 1923,έμμισθο στέλεχος του ΚΚΕ, ακροναυπλιώτη,με δράση στα Δεκεμβριανά,με «υπερβεβαρυμένο ποινικόν μητρώον»,με πλούσια κομματική και αξιόλογη συνωμοτική δράση. Είναι ο «πανταχού παρών». Κρατεί στα δάκτυλά του τα νήματα του συνωμοτικού μηχανισμού,επιδεικνύει ασυνήθιστη μαχητικότητα,κρατεί το στόμα του κλειστό.

    Κατά τους αστυνομικούς-μάρτυρες κατηγορίας ασκούσε το επάγ-γελμα του κτίστη και ειδικευόταν στο κτίσιμο κρυπτών. 

    Εξαρθρώθηκε έτσι όλος ο κομματικός μηχανισμός του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη και συνελήφθησαν σχεδόν όλα τα μέλη του και ανακαλύφτηκαν τα καταφύγια,οι ασύρματοι,οι κρύπτες,όπλα κ.λ.

    Ο Λεβογιάννης και η Σουλάκου στη διάρκεια της ανάκρισης «ετήρησαν επίμονον σιγήν,ουδέν ανακαλύψαντες».

    Η Σουλάκου κήρυξε απεργία πείνας,που τη συνέχισε και στο δημο-τικό νοσοκομείο και πέθανε στις 4/2/1949.

    Στην απολογία του ο Μήτσος Λεβογιάννης στις 23 Μαϊου 1949 αναφέρεται αναλυτικά στην επαναστατική του δράση από το 1914 και αποκαλύπτει ότι ο ασυρματιστής ονόματι «Γιώργος» ήταν άνθρωπος της Ασφάλειας.

    Δηλώνει επίσης απολογούμενος ότι η απόφαση της 5^ης ολομέλειας του ΚΚΕ είναι προδοτική και ότι θα ετάσσετο εναντίον αυτής της απόφασης ακόμη κι αν τον διέγραφε το κόμμα.[30]

    Ο Βασιλικός Επίτροπος,κατά την αγόρευσή του στις 25 Μαϊου 1949 ενώπιον του εκτάκτου στρατοδικείου Θεσσαλονίκης,πρότεινε βαρύτατες ποινές για τους περισσότερους από τους κατηγορούμενους.Συγκεκριμένα πρότεινε:

    Την ποινή του θανάτου: για τον Λεβογιάννη(πεντάκις),για τη Χυτήρη(τρις),για τη Λεύκου(τρις),για τον Σολωμονίδη(τετράκις),για τον Παπαδόπουλο(πεντάκις),για τον Τσαούση(τετράκις),για τον Ζέρβα(μία φορά),για τον Ασλανίδη(τρις),για τον Συμεωνίδη(δις),για τον Φωτίου(τρις),για τον Μήτρη(τρις),για τον Θ.Παναγιωτίδη(δις),για τη Μαγδ.Παναγιωτίδη(δις),για την Κυρ.Κωνσταντινίδου(τρις),για τον Ηλ.Ιωαννίδη(μία),για τον Κουρκουρίδη(μία).

    Στις 27 Μαϊου 1949 το έκτακτο στρατοδικείο εξέδωσε την απόφασή του και κατεδίκασε σε θάνατο εννιά άνδρες και πέντε γυναίκες και αθώωσε δύο.

    Σε θάνατο καταδίκασε τους: Χυτήρη, Λεύκου, Τσαούση, Λεβογιάννη(τετράκις) - Παπαδόπουλο(πεντάκις) -Ασλανίδη, Φωτίου, Μήτρη, Θ.Παναγιωτίδη, Μαγδ. Παναγιωτίδη, Κυρ.Κωνσταντινίδου, Β.Γραμμένο,Β.Κουρκουρίδη(τρις)-Β.Ζέρβας(δις).

 

 

Στις Αθηναϊκές εφημερίδες καταχωρήθηκε η παρακάτω ανακοίνωση:

 

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ Κυριακή 29 Μαϊου 1949

Καταδίκαι εις θάνατον στρατολόγων

Θεσσαλονίκη (του ανταποκριτού μας).

    «την 10^ην πρωινήν σήμερον εξεδόθη η απόφασις του εκτάκτου στρατοδικείου διά την υπόθεσιν του ανακαλυφθέντος παρανόμου οργανισμού προωθήσεως εις τας συμμορίας κομμουνιστικών στελεχών,διά της οποίας κατεδικάσθησαν οι….και ο Αρχηγός της Οργανώσεως Λεβογιάννης τετράκις εις θάνατον…».

 

                               *

    Στη διάρκεια της φυλάκισής του βασανίζεται απάνθρωπα και όταν, μετά την καταδίκη του σε θάνατο από το έκτακτο στρατοδικείο, τον επισκέφτηκε η μητριά του,τον βρήκε κατάκοιτο και σε πλήρη αδυναμία να σταθεί ακόμη και όρθιος.

    Την 1^η Ιουνίου 1949 ο λαϊκός αγωνιστής Μήτσος Λεβογιάννης οδηγείται στο εκτελεστικό απόσπασμα και εκτελείται.

    Η εκτέλεση,σύμφωνα με τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιαρχείου του δήμου Θεσσαλονίκης(αριθ.390/Β/49 της 1 Ιουνίου 1949),  θα γίνει την Τετάρτη 1^η Ιουνίου 1949 στις 5 10΄μ.μ. όπισθεν των φυλακών Επταπυργίου.

    Το έγγραφο του εκτάκτου στρατοδικείου Θεσσαλονίκης,που κατετέθη στο Ληξιαρχείο και με το οποίο πιστοποιείται η  εκτέλεση του Λεβογιάννη, έχει αριθμό 475/1949.

    Οι αποφάσεις του στρατοδικείου  με τις οποίες καταδικάστικε σε θάνατο ο Μήτσος Λεβογιάννης είναι οι 199/49, 200/49, 201/49 και 132/49.

 

                             *

 

    Η εφημερίδα του ΚΚΕ «Ριζοσπάστης» τον Μάη του 1975,σε εκτενέστατο δημοσίευμά της, για τον αγωνιστή Μήτσο Λεβογιάννη,τον Μπάρμπα Μήτσο, με τίτλο «εκείνοι που έφυγαν-Μήτσος Λεβογιάννης» και με φωτογραφία του,αναφέρεται αναλυτικά στη ζωή και την αγωνιστική δράση του με λόγια κολακευτικά.

    Ανάμεσα σε άλλα γράφει:

    «Πριν 27 χρόνια-το Μάη του 1948[31]-έπεφτε από τα φονικά πυρά του εκτελεστικού αποσπάσματος, με μια θανατική καταδίκη εκτάκτου στρατοδικείου, ένας παλαίμαχος λαϊκός αγωνιστής, ο Μήτσος Λεβογιάννης,που όλοι οι σύντροφοι και συναγωνιστές της γενιάς του τον αποκαλούσαν απλά και οικεία Μπάρμπα-Μήτσο» και συνεχίζει ο Ριζοσπάστης: «Η συνδικαλιστική του δραστηριότητα,η καθαρότητα των αντιλήψεών του, για τη θέση και το ρόλο της εργατικής τάξης στην κοινωνία,επιβάλλουν το Μήτσο Λεβογιάννη στον κόσμο των εργατών,γεγονός που εκφράζεται με την ανάδειξή του στη διοίκηση της Ομοσπονδίας Οικοδόμων.

    Από τη θέση αυτή ο Μήτσος Λεβογιάννης οργάνωσε και καθοδήγησε πολλές εργατικές κινητοποιήσεις στην πενταετία 1925-1930.

    Από το 1925 ο Μήτσος Λεβογιάννης έγινε μέλος του ΚΚΕ διαθέτοντας όλες του τις δυνάμεις για την οργανωτική διεύρυνση των γραμμών του κόμματος,για την πρακτική ανάπτυξη των ταξικών αγώνων του,αλλά και για την ατομική πολιτική και κοινωνιολογική μόρφωσή του.

    27 χρόνια έχουν κυλήσει από τότε, μα η μνήμη του λαϊκού αγωνιστή,του κομμουνιστή Μήτσου Λεβογιάννη,διατηρείται ανέσπερη στις καρδιές όλων των συντρόφων του,που τον γνώρισαν στη διάρκεια της δράσης του στην πρωτοπορία του εργατικού μας κινήματος.

    Και το φωτεινό παράδειγμα της ζωής του,αποτελεί και θα αποτελεί πάντα ισχυρότατο κίνητρο για τον αγωνιστικό πατριωτικό,δημοκρατικό φρονηματισμό της σημερινής,αλλά και των επερχόμενων γενεών».

    Το όνομα του Μήτσου Λεβογιάννη είναι γραμμένο μαζί με άλλα στο μνημείο της Εθνικής Αντίστασης στο Γαλάτσι.    

 

 

ΠΡΟΣΩΠΑ-ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

 

1)Εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Μάης 1975

2)Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,1/5/1949, 18/5/1949, 19/5/1949, 20/5/1949, 21/5/1949, 24/5/1949, 26/5/1949, 29/5/1949

3)Μαρία Σοφικίτη-ανιψιά του Μήτσου Λεβογιάννη,κόρη της Ελισάβετ,αδελφής του Μήτσου Λεβογιάννη.

3)Ναυσικά Μενιδιάτη,εγγονή της Πηγής Σταματάκη,θείας του Μήτσου Λεβογιάννη,αδελφης του πατέρα του.

4)Σπύρος Σταματάκης,γιος της Πηγής Λεβογιάννη

5)Γιάννης Κονδύλης,γιος της Στέλλας το γένος Κουρουνάρχη       εξαδέλφης του Μήτσου Λεβογιάννη από τη μάνα του.

6)Γιάννης Γ.Κορρές,γιος ξαδέλφης του Μήτσου Λεβογιάννη από τη μάννα του

 

                            *

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

 

Ι. Η ΣΥΛΛΗΨΗ ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΕΒΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΤΩΝ 27 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

 

Τα δημοσιεύματα της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Τα πρακτικά της δίκης

 

 

                  Εφημερίδα Μακεδονία:1/5/1949

ΕΞΗΡΘΡΩΘΗ Ο ΠΑΡΑΝΟΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΚΘ

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΥΝΕΛΑΒΕΝ ΟΛΑ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΤΟΥ

Ανεκαλύφθησαν εντός της πόλεως

Κρύπται με όπλα και ασυρμάτους

ΠΩΣ ΠΡΟΩΘΟΥΝΤΟ ΤΑ «ΣΤΕΛΕΧΗ» ΕιΣ ΜΠΕΛΕΣ

ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ Η ΠΕΡΙΒΟΗΤΟΣ ΜΑΡΙΑ ΧΥΤΗΡΗ

 

    Η αστυνομία της πόλεώς μας έσχεν εσχάτως μίαν ακόμη επιτυχίαν,την σημαντικωτέραν όλων ίσως,εις τον αγώνα της εναντίον του κομμουνισμού,διά της ανακαλύψεως όλου του παράνομου μηχανισμού της κομματικής οργανώσεως Θεσσαλονίκης του Κ.Κ.

    Μετά την ανακάλυψιν και πλήρη εξάρθρωσιν της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας,της Στενής Αυτοάμυνας και των άλλων κομματικών και εξωκομματικών δυναμικών οργανώσεων του ΚΚ Θεσσαλονίκης δεν απέμενε παρά το κλιμάκιον  του παρανόμου μηχανισμού του ΚΚΕ εν τη πόλει μας. Είναι δε «παράνομος μηχανισμός» ή απλώς «μηχανισμός» η οργάνωσις υποδοχής και προωθήσεως εις τας συμμορίας στελεχών του κομμουνισμού καθώς και τα ανάλογα προς τούτο μέσα,ήτοι οικίαι με καταφύγια και κρύπτας,παράνομα τυπογραφεία,ασύρματοι δια την επικοινωνίαν των κομμουνιστών της πόλεως με το αρχηγείον του συμμοριτισμού κ.λπ.

    Έχει δε τεραστίαν σημασίαν δια την εν γένει καλήν λειτουργίαν της οργανώσεως ο παράνομος αυτός μηχανισμός,άνευ του οποίου δεν δύναται να υπάρξη και οργάνωσις κομματική.

 

                                     ΜΟΝΟΝ ΔΕΔΟΚΙΜΑΣΜΕΝΟΙ

    Διά τον λόγον αυτόν το ΚΚΕ δεν τον εμπιστεύεται τον μηχανισμόν αυτόν παρά μόνον εις εξόχως δεδοκιμασμένα και έμπιστα στελέχη του.

    Βεβαίως διά των κατά καιρούς γενομένων ανακαλύψεων διαφόρων παρανόμων οργανώσεων απεκαλύπτετο και μέρος του μηχανισμού τούτου.Το κύριον όμως σώμα αυτού κατώρθωνε πάντοτε να διαφεύγη χάρις εις τον συνωμοτικόν τρόπον εργασίας του ΚΚΕ και της επ’ αυτού απολύτου σιωπής των εκάστοτε συλλαμβανομένων.

    Ο μηχανισμός αυτός από του φθινοπώρου του 1947 έδρα υπό την αρχηγίαν του Μεν. Χατζηνικολάου ή Παύλου,όστις  με βοηθόν τον Γεώργ.Καζάκον είχε παραλάβει και απέστειλεν εις τας συμμορίας σημαντικόν αριθμόν ανωτέρων στελεχών αφιχθέντων εξ Αθηνών ιδίως.Ούτοι κυρίως απεστέλλοντο δι ιδιαιτέρων συνδέσμων εις Μπέλες ενώ οι απλοί κομμουνισταί εστέλλοντο δι άλλου δικτύου εις Χαλκιδικήν μέσω Χορτιάτη.

    Εις την εργασίαν του αυτήν ο Χατζηνικολάου εχρησιμοποίει την αδελφήν του Λώρα σύζυγον Ι. Υψηλάντου,η οποία εγκατέλειψεν τον σύζυγόν της εις Αθήνας και ήλθεν εδώ με τον αδελφόν της χάριν του συμμοριτισμού. Επίσης εχρησιμοποίει την κατόπιν προσκλήσεως του Βασβανά αφιχθείσαν επί τούτω εκ Καβάλας Ελένην χήραν Γ. Λεύκου,τον Κλεάνθην Ασλανίδην,εις την οικίαν του οποίου και διέμενεν ούτος.

    Δεόν να σημειωθή ότι ο Ασλανίδης δις μετέφερε χρήματα εξ Αθηνών από την εκεί κομματικήν οργάνωσιν δια τον Χατζηνικολάου, μίαν φοράν 8 χιλιάδας δολάρια και ετέραν 75 χρυσά ναπολεόνια.

    Επίσης βοηθός του ήτο ο ωρολογοποιός  Βας.Γραμμένος,οδός Εγνατίας,όστις βάσει συνθήματος υπεδέχετο εις το κατάστημά του τα εξ Αθηνών αφικνούμενα στελέχη του ΚΚΕ,ο φωτογράφος Τσαβδάρογλου ή Χάρης,οδός Τσιμισκή έχων την ιδίαν αποστολήν με τον προηγούμενον,ο Γ.Συμεωνίδης ,Σουλίου 19, η οικία του οποίου εχρησιμοποιείτο ως κατάλυμα διά τα παράνομα στελέχη του ΚΚΕ.   Ούτος εχρησιμοποίει επίσης και την σύζυγόν του Σοφίαν διά διαφόρους συνωμοτικάς πράξεις.

    Εκτός των ανωτέρω βοηθοί του Χατζηνικολάου ήσαν  και η Ουρανία χήρα Στ. Φωτίου,Παστέρ 7,εις την οικίαν της οποίας διέμενον οι  εκ Μπέλες αφικνούμενοι σύνδεσμοι συμμορίται,η Μαγδαληνή σύζυγος Θ. Παναγιωτίδου και η κόρη της Ουρανία, η οικία των οποίων,Σακελλαρίου 7,εχρησιμοποιείτο διά τον ίδιον σκοπόν και η Κυριακή Κωνσταντινίδου,εις την οικίαν της οποίας,Φιλελλήνων 4,διέμενον κατά καιρούς διάφορα παράνομα στελέχη.

    Προς τον σκοπόν αυτόν αι περισσότεραι των οικιών τούτων είχον υπόγεια καταφύγια, με καταπακτάς κ.λπ.

 

ΝΕΟΣ ΑΣΤΗΡ

 

     Κατά τον Απρίλιον του 1948 όμως ανεκαλύφθη η παράνομος ΚΟΘ,πολλά στελέχη της οποίας συνελήφθησαν τότε.Τότε το ΚΚΕ φοβηθέν μη συλληφθή και ο Χατζηνικολάου και τυχόν προβή εις αποκαλύψεις διά τον παράνομον μηχανισμόν έσπευσεν να τον αντικαταστήση με τον Δημ. Λεβογιάννην ,οικοδόμον,μέλος του ΚΚΕ από του 1924, Ακροναυπλιώτην και εξαιρετικά μαχητικόν στέλεχος.

    Ο Λεβογιάννης ελθών εδώ συνεδέθη με τον Χατζηνικολάου από τον οποίον παρέλαβε τον μηχανισμόν.

    Αργότερα ο Χατζηνικολάου με την αδελφήν του Λώρα και την άλλην σύνδεσμόν του, την Λεύκου, ανεχώρησε  διά τας συμμορίας μέσω Μπέλες.

    Ο Λεβογιάννης, γνωστός με το κομματικόν ψευδώνυμον «Νίκος», έφερε μαζύ του και την Φιλάνθην Σουλάκου,παλαιόν και μαχητικόν στέλεχος του ΚΚΕ και συνεργάτιδά του εις Αθήνας εις το δίκτυον στρατολογίας συμμοριτών.

    Μαζύ της εγκατεστάθη εις την οικίαν Παστέρ 7,την παρουσίαζε δε ως βοηθόν του με το κομματικόν ψευδώνυμον «Κούλα».

    Η εργασία του Λεβογιάννη ήτο κάπως περιορισμένης κλίμακος κατ’ αρχάς,διότι τα πλείστα των στελεχών της ΚΟΘ, συνεπεία των γενομένων  τότε συλλήψεων,είχον αναχωρήσει εις τας συμμορίας.

    Έτσι περιωρίσθη κατ’ αρχάς εις το να ευρύνη τον κύκλον των κομματικών γνωριμιών,να εμπνεύση εμπιστοσύνην εις τους οπαδούς του ΚΚΕ διά μίαν  «καλυτέραν αύριον» και να κρατήση επαφήν μεταξύ Αθηνών και των συμμοριτών Μπέλες,προς άς προώθει όσα στελέχη ήρχοντο εν τω μεταξύ εδώ ή εκρύπτοντο ως άγνωστα ακόμη.

    Προς εκτέλεσιν των σκοπών του αυτών ενισχύετο αφειδώς από την κομματικήν οργάνωσιν Αθηνών και το αρχηγείον συμμοριτών Μπέλες.

    Εις είκοσι περίπου εκατομμύρια ανήλθον τα έξοδά του διά το εξάμηνον από του Μαϊου μέχρις Οκτωβρίου του 1948.

    Όταν κατά τον Δεκέμβριον πέρυσι συνελήφθη ευρέθησαν επ’ αυτού δέκα «κοκκοράκια»,άλλα δε εξήκοντα  ευρέθησαν εντός κρύπτης εις την επί της οδού Παστέρ 7 οικίαν του.

    Τον Ιούνιον του 1948 ο Λεβογιάννης παρέδωκεν εις τον σύνδεσμον του Βαμβακά Δημ. Κάντον τας συζύγους των στελεχών της κεντρικής επιτροπής του ΚΚΕ Κων. Φαρμάκη και Δημ.Αραμπατζή, αίτινες προωθήθησαν εις τας συμμορίας.

    Μετά τον φόνον του Βαμβακά ο Λεβογιάννης ,ότε έγιναν πολλαί συλλήψεις «παράνομων» στελεχών,κατώρθωσε να διαφύγη  χάρις εις τα συνωμοτικά μέτρα που ελάμβανεν,εις το ζήτημα της κατοικίας και διετήρησε την επαφήν του με τας συμμορίας του Μπέλες και το προκεχωρημένον φυλάκιόν των εις Κορώναν.

    Έτσι κατά το τέλος του θέρους του 1948 συνεδέθη με τον εκ Σερρών Ι. Μήτρην και την σύζυγόν του Βασιλικήν, σημαίνοντα κομμουνιστικά στελέχη,εις την οικίαν των οποίων-Περδίκα 130-κατεσκεύασεν καταφύγιον διά την εγκατάστασιν ασυρμάτου.

    Παρόμοιον καταφύγιον κατεσκεύασε και εις την οικίαν του Θ.Παναγιωτίδη,οδός Σακελλαρίου 7,ενώ ταυτοχρόνως ανελάμβανε την γραμματείαν της Ε.Π.Θεσσαλονίκης και την συγκρότησιν τρομοκρατικών ομάδων και ευρυτέρου δικτύου στρατολογίας,εντολή του αρχηγείου συμμοριών Μπέλες.

 

Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΙΣ

    Κατά το τελευταίον δεκαήμερον του Οκτωβρίου 1948,προς ενίσχυσίν του αφίχθησαν από το αρχηγείον Μπέλες η Μαίρη Χυτήρη,άλλοτε γραμματεύς της Εθνικής Αλληλεγγύης  Μακεδονίας-Θράκης και αρχηγός δικτύου στρατολογίας συμμοριτών,η Έλένη Λεύκου γνωστή ως «Λέλα» και ο σύνδεσμος των συμμοριών Κ.Μπουρλούκας εκ Γαλλικού Κιλκίς,όστις επιστρέψας εις Μπέλες έφερεν αργότερον ενταύθα τον ασυρματιστήν Γιώργον και τον παρέδωκεν εις την Σουλάκου.

    Εν τω μεταξύ όμως η παρουσία της Λεύκου εγένετο αντιληπτή τοιουτοτρόπως δε συνελαμβάνετο αύτη την 30 Νοεμβρίου.

    Την επομένην συνελήφθη και η Χυτήρη εις την οικίαν Σακελλαρίου 7. Η Χυτήρη όμως διά να αποφύγη την σύλληψιν επυροβόλησε και ετραυμάτισεν εις την κοιλίαν τον ανθυπασπιστήν κ. Ξ. Τζαβάραν και εν συνεχεία απεπειράθη ν’ αυτοκτονήση τραυματισθείσα.Κατά την γενομένην έρευναν ανευρέθησαν αρχεία εξ αποκομμάτων.

    Την ιδίαν ημέραν συνελήφθη και η Σουλάκου εις άλλον σημείον,την δε μεθεπομένην συνελήφθη ο Λεβογιάννης εις την οικίαν της Χυτήρη,όπου μετέβη να την συναντήση,μη γνωρίζων την σύλληψίν της.

    Ολίγας ημέρας αργότερον ο ανθυπομοίραρχος Παν.Μαράτος παρακολουθών την οικίαν του Φωτίου-Παστέρ 7-αντελήφθη τον σύνδεσμον των συμμοριτών Κ.Μπουρλούκαν και επεχείρησε να τον συλλάβη. Εκείνος όμως κατά την συναφθείσαν πάλην τον επυροβόλησεν και τον αφήκε άπνουν διέφυγε δε πριν προφθάσουν να επέμβουν άλλα αστυνομικά όργανα. Ολίγον όμως αργότερον συνελήφθη η Φωτίου, εις δε την οικίαν της ευρέθη ο ασύρματος των συμμοριτών εντός κρύπτης.

    Τοιουτοτρόπως η αστυνομία,εκμεταλλευθείσα τα προκύψαντα εκ των ερευνών αυτών και συλλήψεων πρώτα στοιχεία,επέτυχε την πλήρη εξάρθρωσιν του παρανόμου αυτού μηχανισμού,συλληφθέντων όλων σχεδόν των μελών του και ανακαλυφθέντων όλων των καταφυγίων κ.λπ.

    Δέον να σημειωθή ότι τόσον ο Λεβογιάννης όσον και η Σουλάκου ετήρησαν επίμονον σιγήν,ουδέν αποκαλύψαντες.

    Η Σουλάκου κρατουμένη εκήρυξεν απεργίαν πείνης,ήν συνέχισεν και μετά την αποστολήν της εις το δημοτικόν νοσοκομείον εις το οποίον και απεβίωσεν εξ εξαντλήσεως την 4^ην Φεβρουαρίου ε.ε.

    Ήδη όλοι οι συλληφθέντες ανερχόμενοι εις 26,παρεπέμφθησαν μετά της σχηματισθείσης δικογραφίας εις το έκτακτον στρατοδικείον διά να δικασθούν.Η δίκη των θα γίνη περί τα μέσα του αρξαμένου ήδη μηνός.

    Τα ονόματα των συλληφθέντων με τις φωτογραφίες τους:

Σειρά πρώτη εξ αριστερών προς τα δεξιά:1)Δημ.Λεβογιάννης, 2)Μαίρη χήρα Κ. Χυτήρη,3)Ελένη χήρα Γ. Λεύκου, 4)Ι.Σολωμονίδης, 5)Νικ.Παπαδόπουλος, 6)Κλ.Ασλανίδης, 7)Γ.Συμεωνίδης,8)Σοφία σύ-ζυγος  Γ.Συμεωνίδου,9)Ουρανία χήρα Στυλ.Φωτίου, 10)Θ.Παναγιω-τίδης, 11)Μαγδαληνή σύζ. Θ.Παναγιωτίδου,  12)Ολυμπία συζ. Κ. Σπυ-ροπούλου   και 13)Ι.Μήτρης ή Γεωργίου.

    Σειρά δευτέρα εξ αριστερών προς τα δεξιά:14)Βασιλική συζ. Ι.Μήτρη, 15)Κυριακή χήρα Δ.Κωνσταντινίδου,16)Μαρίκα θυγάτηρ Δ. Κωνσταντινίδου, 17)Σ.Κιοσόγλου, 18)Γ.Τσαούσης, 19)Αφροδίτη συζ. Γ. Τσαούση,  20)Βας. Ζέρας, 21)Ι. Κωνσταντινίδης, 22)Χρ. Τρακασι-άδης, 23)Χαρ. Τσαβδάρογλου, 24)Βας. Γραμμένος   και25) Χαρ. Λαμ-πριανίδης.     

                           *

 

Εφημερίδα Μακεδονία 18/5/1949

ΕΝ ΜΕΣΩ ΣΥΝΤΑΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΝ

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ Η ΔΙΚΗ ΤΩΝ 27 ΣΥΝΩΜΟΤΩΝ

Η δράσις του αρχηγού της σπείρας Λεβογιάννη

 

    Ενώπιον του β΄εκτάκτου στρατοδικείου,συνεδριάζοντος εις τον ραδιοφωνικόν σταθμόν της πόλεως μας, συνεχίσθη χθες η εξαι-ρετικώς ενδιαφέρουσα δίκη των μελών του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ Θεσσαλονίκης.

    Άμα τη ενάρξει της συνεδριάσεως καλείται να συνεχίση την διακοπείσαν προχθές κατάθεσίν του ο α΄μάρτυς κατηγορίας υπομοίραρχος κ.Αβραμόπουλος.

    Ούτος αφού ομιλεί περί των ευθυνών και της δράσεως των κατηγορουμένων, καταλήγει εις την ανάλυσιν του ρόλου τον οποίον διεδραμάτισεν ο κατηγορούμενος Λεβογιάννης,αρχηγός της δικαζομένης σπείρας.

    Φανατικός κομμουνιστής από το 1923,ακροναυπλιώτης,δράσας κατά τα Δεκεμβριανά εις τας Αθήνας,με υπερβεβαρυμένον ποινικόν μητρώον και πλουσίαν κομματικήν δράσιν,ο Λεβογιάννης ήλθεν εις την πόλιν μας ως συνεργάτης του Χατζηνικολάου,τον οποίον τελικώς αντικατέστησεν εις την ηγεσίαν.

    Κατά την περίοδον της αρχηγίας του ο Λεβογιάννης αναπτύσσει εις την πόλιν μας αξιόλογον συνωμοτικήν δράσιν,είναι ο «πανταχού παρών»,κρατεί εις τα δάκτυλά του τα νήματα του συνωμοτικού μηχανισμού,επιδεικνύει ασυνήθη μαχητικότητα και «κρατεί κλειστό το στόμα του».

    Βοηθόν του είχε την αποβιώσασαν προ καιρού εις το δημοτικόν νοσοκομείον, επισης φανατικήν κομμουνίστριαν Σουλάκου και επειδή ασκεί το επάγγελμα του κτίστου,ησχολείτο με το κτίσιμο των κρυπτών,εις τας οποίας εκρύπτοντο οι καταφεύγοντες εις την πόλιν μας συμμορίται και σαμποτέρ.

 

ΕΜΙΣΘΟΔΟΤΟΥΝΤΟ

    Απαντών εις σχετικάς ερωτήσεις ο κ.Αβραμόπουλος καθορίζει ότι εκτός του Λεβογιάννη,ο οποίος ήτο τακτικόν έμμισθον μέλος του ΚΚΕ, εμισθοδοτούντο εκ των κατηγορουμένων αι Λεύκου, Μήτρη, Χυτήρη,Παναγιωτίδου,Κωνσταντινίδου και ωρισμέναι άλλαι.Τα χρή-ματα  ελάμβαναν από τον Μπαρτζώκαν.

    Ιδιαιτέρως διά την Λεύκου ο κ.Αβραμόπουλος λέγει ότι αύτη εχρησιμοποιήθη και ως οδηγός σημαινόντων κομμουνιστικών στελεχών.

    Συγκεκριμένως καταθέτει ότι,  όταν οι Κομμουνισταί Στρίγγος και Χατζής εδραπέτευσαν από τον Άγιον Ευστράτιον,όπου ήσαν εξόριστοι και κατέφυγον εις τας Αθήνας,εχρησιμοποίησαν ως οδηγόν την Λεύκου διά να έλθουν εις την πόλιν μας.

    Ακολούθως εις τον Αβραμόπουλον υπεβλήθησαν διάφοροι ερωτήσεις εκ μέρους των συνηγόρων των κατηγορουμένων.

 

Ο ΜΑΡΤΥΣ κ. ΓΚΙΩΝΗΣ

    Μετά τον κ.Αβραμόπουλον, του οποίου η κατάθεσις υπήρξε εξαιρετικώς διαφωτιστική, εκλήθη όπως καταθέση ο μοίραρχος της Εθνικής Ασφαλείας κ. Γκιώνης, λαβών ενεργόν μέρος εις την ανακάλυψιν και σύλληψιν των κατηγορουμένων μελών της δικαζομένης σπείρας.

    Εις την αρχήν της καταθέσεώς του,ο κ. Γκιώνης ανεφέρθη εις την δράσιν και τα περιστατικά της συλλήψεως των κατηγορουμένων γυναικών Λεύκου και Χυτήρη.

    Αύται αφίκοντο εις την πόλιν μας ως απεσταλμέναι του συμμοριακού «αρχηγείου» του Μπέλες. Εις το ταξίδιον των τας συνώδευε ο συμμορίτης «λοχαγός» Σολωμονίδης,σύνδεσμος του «αρχηγείου» του Μπέλες και της Κ.Ο.Θ.

    Εν συνεχεία και αφού ωμίλησε περί της δράσεώς των εις την πόλιν μας,ο κ. Γκιώνης ανεφέρθη εις τα γεγονότα τα οποία ήγαγον εις την σύλληψιν της Χυτήρη, κατόπιν υποδείξεως του κρησφυγέτου της υπό της συλληφθείσης, προηγουμένως, συγκατηγορουμένης της Λεύκου.

    Όσον αφορά τον ισχυρισμόν της Χυτήρη ότι ηθέλησε να αυτοκτονήση, ο κ.Γκιώνης χαρακτηρίζει τούτο ως αστήρικτον.

    Εν συνεχεία ο μάρτυς ανέφερε τας λεπτομερείας της συλλήψεως του αρχηγού της σπείρας Λεβογιάννη,της αποβιωσάσης Σολάκου, της Φωτίου ,του Μήτρη,εις την οικίαν του οποίου ελειτούρ-γει ο ασύρματος των συμμοριτών και του Συμεωνίδη,εις την οικίαν του οποίου διέμενεν ο Λεβογιάννης και εις μίαν κρύπτην της οποίας ανευρέθη ο κομμουνιστικός κώδιξ και 60 χρυσαί λίραι.

    Ο μάρτυς τονίζει την λεπτομέρειαν ότι από της εξουδετερώσεως της δικαζομένης σπείρας,διευκολύνθη το έργον της εξοντώσεως των σαμποτέρ,διότι ούτοι έχασαν τα καταφύγια και ορμητήρια,τα οποία παρείχον εις αυτούς ωρισμένοι εκ των κατηγορουμένων.

 

Η ΔΡΑΣΙΣ ΤΟΥ ΤΣΑΟΥΣΗ

    Εν συνεχεία ο κ. Γκιώνης,αναφερόμενος εις την δράσιν του εκ των κατηγορουμένων Τσαούση,υπογραμμίζει ότι αι ευθύναι του είναι ιδιαιτέρως βαρείαι,διότι είναι επιστήμων πολιτικός μηχανικός και ως μορφωμένος άνθρωπος  ήτο εις θέσιν να διακρίνη ευκολώτερον από έναν οποιονδήποτε αγράμματον ομοϊδεάτην του την διαπραττόμενην τη συνεργασία των Σλάβων,προδοσίαν εις βάρος της Ελλάδος.

    Τονίζει επίσης ότι ο Τσαούσης, καθ’ όν χρόνον υπηρέτει εις τον εθνικόν στρατόν,δεν εδίστασε να υπηρετή τους προαιωνίους εχθρούς της Ελλάδος.

 

Ο ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΖΟΒΑΡΑ

    Εις το σημείον τούτο ο κ. βασιλικός επίτροπος επανέρχεται εις την σκηνήν της συλλήψεως της Χυτήρη και του υπ’ αυτής τραυματισμού του ανθυπομοιράρχου κ. Τζαβάρα.

    Ο μάρτυς επιμένει ότι η κατηγορουμένη επυροβόλησε δις κατά του θύματός της.Προς διευκρίνισιν της ουσιώδους αυτής λεπτομερείας καλείται όπως εξετασθή κατ’ αντιπαράστασιν,η κατηγορουμένη Χυτήρη.

    Αύτη ισχυρίζεται ότι,την ημέρα της συλλήψεώς της εκάθητο εις το δωμάτιόν της και έπλεκε.Αίφνης ήκουσε θόρυβον βημάτων και μετ’ ολίγον αντελήφθη την είσοδον αστυνομικών εις την οικίαν.

    Οι αστυνομικοί, μόλις εισήλθον εις το δωμάτιον, εζήτησαν από την οικοκυράν να τους «παραδώση την Μαίρην».Οι αστυνομικοί δεν την αντελήφθησαν αρχικώς εκλαβόντες αυτήν ως θυγατέρα της οικοκυράς.

    Εκεινη επωφεληθείσα του γεγονότος κατηυθύνθη προς το κρεβάτι της ,άνοιξε την τσάντα της,έβγαλε το πιστόλι της και –όπως ισχυ-ρίζεται –έστρεψε την κάννην του κατά της καρδίας της και επυ-ροβόλησε με την πρόθεσιν να αυτοκτονήση.

    Η σφαίρα-κατά τους ισχυρισμούς της πάντοτε-εξήλθε εκ της ωμοπλάτης της και ετραυμάτισε τον όπισθεν αυτής ευρισκόμενον ανθυπομοίραρχον κ.Τζοβάραν.Πίπτουσα εδέχθη μίαν σφαίραν αξιωματικού.

    Απαντώσα,περαιτέρω,εις σχετικάς ερωτήσεις του κ. Βασιλικού επιτρόπου η Χυτήρη, ισχυρίζεται ότι από τότε που ευρίσκετο εις το βουνό είχε την πρόθεσιν να αυτοκτονήση και ομολογεί ότι υπηρέτησεν εις το νοσοκομείον και εις διοικητικάς υπηρεσίας του συμμοριακού συγκροτήματος του Γράμμου.

    Εις το σημείον τούτο η συνεδρίασις διεκόπη διά την 8 30΄ σήμερον.

                              *

 

Εφημερίδα Μακεδονία 19/5/1949

Η ΔΙΚΗ ΤΩΝ 27 ΤΟΥ ΠΑΡΑΝΟΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ

ΕΙΣ ΤΟ ΕΚΤΑΚΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟΔΙΚΕΙΟΝ

ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ ΑΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ

ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

 

ΝΕΑΙ ΣΟΒΑΡΩΤΑΤΑΙ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ

    Ενώπιον του εκτάκτου στρατοδικείου της πόλεώς μας συνεχίσθη χθες η δίκη της υποθέσεως του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ.

    Η χθεσινή τρίτη ημέρα της δίκης παρουσίασεν εξαιρετικόν ενδιαφέρον, λόγω των γενομένων νέων αποκαλύψεων,ησχολήθη εξ ολοκλήρου με τον επί μέρους καταμερισμόν των ευθυνών των δικαζομένων 27 κομμουνιστών συμμοριτών.

    Αρχομένης,την 8 30΄π.μ. της συνεδριάσεως, καλείται όπως συ-μπληρώση την κατάθεσίν του ο μάρτυς της κατηγορίας μοίραρχος της Εθνικής Ασφαλείας κ.Γκιώνης,όστις απαντών εις σχετικήν ερώτησιν του κ.βασιλικού επιτρόπου λέγει ότι 8 μήνας προ της συλλήψεώς του ο εκ των κατηγορουμένων Ασλανίδης ,ιδιοκτήτης μικράς ταβέρνας εις την οδόν Πτολεμαίων,παρουσιασθείς εις την Ασφάλειαν εζήτησε να προσφέρη τας υπηρεσίας του.Ο Ασλανίδης μέχρι της στιγμής εκείνης δεν είχεν φάκελλον και η προσφορά του έγινε αποδεκτή.

    Η Ασφάλεια όμως,η οποία,εν τω μεταξύ τον είχε εφοδιάσει και με δελτίον ελευθέρας κυκλοφορίας,δεν ήργησε να διαπιστώση εκ των εν γένει ενεργειών του,ότι ήτο «ξεκάρφωτος» Και ότι την ενέπαιξε.

   Όταν βραδύτερον ανεκαλύφθη ο μηχανισμός και επηκολούθησε η σύλληψις του Ασλανίδη,ούτος διά να ελαφρύνη την θέσιν του επρο-θυμοποιήθη να μεταβη εις Αθήνας διά να προβή εις υποδείξεις ωρισμένων υπόπτων προσώπων.

    Ερωτηθείς εις το σημείον τούτο ο κατηγορούμενος Λεβογιάννης λέγει ότι δεν γνωρίζει τον Ασλανίδην.

    Ο Ασλανίδης προσθέτει ότι δεν γνωρίζει ουδένα εκ των παρόντων κατηγορουμένων,ομολογεί όμως ότι εφιλοξένησε τον Χατζηνικολάου με τον οποίον όμως «έκαμε λαθρεμπόριον».

    Τον Μπαρτζώτα,λέγει,ότι δεν εγνώριζε και ότι εις τας Αθήνας «όπου πήγε διά το στομάχι του» συνήντησε την Λώραν.

    Ο μάρτυς απαντών εις σχετικήν ερώτησιν,χαρακτηρίζει τον Ασλανίδην ως δειλόν.

    Περαιτέρω αναφερόμενος εις την δράσιν της κατηγορουμένης    Φωτίου,λέγει ότι αυτή έκρυψεν εις την οικίαν της τον φονέα του Μαράτου τρομοκράτην Μπουρλάκον.

    Η Φωτίου ομολογεί ότι ο Μπουρλάκος πήγε τέσσερις φοράς εις το σπίτι της,ισχυρίζεται όμως ότι δεν εγνώριζε ότι ήτο ένοπλος.

    Ομολογεί επίσης ότι έκρυψε την βαλίτσα με τον ασύρματον εις την καρβουναποθήκην του σπιτιού της,ότι ελάμβανε 200 χιλ.μηνιαίως από την αποβιώσασαν Σουλάκου,προς επίσκεψιν της οποίας μετέβη εις το σπίτι της δύο φοράς ο Λεβογιάννης.

    Εις το σημείον τούτο ο κ.Γκιώνης καταθέτει ότι το δεκαετές παιδάκι της κατηγορουμένης Φωτίου,το οποίον μερίμνη της Ασφαλείας εισήχθη εις φιλανθρωπικόν ίδρυμα,είναι συνομωτικόν εις σημείον ώστε να υποχρεωθή η διεεύθυνσις του ιδρύματος να αναφερθή εις την Ασφάλειαν.

                                          

ΑΙ ΕΥΘΥΝΑΙ ΤΩΝ ΗΓΕΤΩΝ

    Απαντών περαιτέρω εις σχετικάς ερωτήσεις των κ.κ.στρατοδικών ο κ.Γκιώνης,λέγει ότι η Χυτήρη, αν της εδίδετο η κατάλληλος ευκαι-ρία,θα εφόνευε,αδιστάκτως, τα μεταβάντα προς σύλληψίν της αστυ-νομικά όργανα,ότι ο Λεβογιάννης έδειξεν προθυμίαν να προβή εις καταδόσεις επ’ ανταλλαγή της κεφαλής του,ότι η Λεύκου κατέδωσε μεν την Χυτήρη,αλλά βραδύτερον επέδειξε μεταμέλειαν διά την ενέργειάν της εκείνην.

    Την Λεύκου χαρακτηρίζει ως κομμουνίστριαν ρευστής συνειδή-σεως, η οποία όμως εξυπηρέτησεν την αστυνομίαν χωρίς να ασκηθή επ’ αυτής σοβαρά πίεσις.

    Συγκεκριμένως λέγει ότι η Λεύκου –της οποίας ο σύζυγος κατεδικάσθη υπό του στρατοδικείου και εξετελέσθη εν Καβάλα-υπέδειξε εις την αστυνομίαν την Σουλάκου,τον Λεβογιάννην και την Χυτήρη,διά την οποίαν προσέθεσε ότι οπλοφορούσε και έπρεπε να ληφθούν μέτρα κατά την σύλληψίν της.

    Τας πληροφορίας τας οποίας έδωσε η Λεύκου εις την αστυνομίαν,ο μάρτυς χαρακτηρίζει ως αποδειχθείσας υπεραληθείς  και ως εξαιρετικά αποδοτικάς.

    Τέλος απαντών εις σχετικήν ερώτησιν του συνηγόρου κ.Ιωάννου Μιχαήλ,ο κ. Γκιώνης,λέγει ότι ο κατηγορούμενος Ζέρβας ήθελε να μεταμεληθή, αλλά δεν είχε το σθένος και προσθέτει ότι ούτος διά των πληροφοριών τας οποίας έδωσε εις την αστυνομίαν,υπεβοήθησε το έργον της ανακαλύψεως και συλλήψεως των μελών της δικαζομένης σπείρας.

                             Ο ΜΑΡΤΥΣ κ.ΛΑΖΑΡΗΣ

 

    Εις την αρχήν της καταθέσεώς του ο μάρτυς αναφέρεται εις τας λεπτομερείας της αποστολής της δικαζομένης οργανώσεως,την δράσιν της οποίας χαρακτηρίζει ως σοβαροτάτην.

    Ο κ.Λάζαρης προσθέτει ότι χωρίς τον μηχανισμόν της ουδεμία συνομωτική οργάνωσις δύναται να δράση αποδοτικώς και εις επίρρωσιν των λεγομένων του τονίζει ότι η εξόντωσις των προω-θηθεισών προς την πόλιν μας ομάδων σαμποτέρ δεν θα είχεν επιτευχθή, εάν υπήρχον αντίστοιχοι μηχανισμοί,δηλαδή άνθρωποι να τους υποδείξουν τους στόχους και να διευκολύνουν την επιστροφήν των εις το βουνό.

    Όσον αφορά τα μέλη του δικαζομένου μηχανισμού,λέγει ότι προ-ορισμός των ήτο η υποδοχή και η προώθησις στελεχών προς το βουνό.

    Ο αρχηγός της σπείρας Λεβογιάννης ευρίσκετο προς τούτο εις επαφήν μετά του συμμορίτου Λάμπρου,εδρεύοντος εις το Γκραν Κορώνα,ο οποίος πάλιν είχε μιαν προωθημένην γιάφκαν εις το Τσαλίκ Μαχαλέ του Κιλκίς.

    Τα προερχόμενα από το βουνό στελέχη έφθαναν εις την πόλιν μας διά του συνδέσμου της γιάφκας του Τσαλίκ Μαχαλέ   του Κιλκίς.Χρέη συνδέσμου εξετέλη ο Σολωμονίδης.

    Η δράσις της ομάδος ήρχισε τον Μάϊον του 1947 και δι ‘αυ-τής απεστάλησαν εις το βουνό 15 βασικά κομματικά στελέ-χη,μεταξύ των οποίων ήσαν οι Χατζής και ο Βέττας.

 

                            Η ΔΡΑΣΙΣ ΤΗΣ ΧΥΤΗΡΗ

    Όσον αφορά τον καταμερισμόν των επί μέρους ευθυνών των κατηγορουμένων,ο κ. Λάζαρης λέγει ότι η Χυτήρη είναι δοκιμασμένη κομμουνίστρια από το 1932.

    Ο επίσης δρων κομμουνιστής σύζυγός της συλληφθείς κατά την περίοδον της 4^ης Αυγούστου ενεκλείσθη εις τας φυλακάς και βραδύτερον εξετελέσθη υπό των Γερμανών εις το Χαϊδάρι.

    Η Χυτήρη κατά την περίοδον της 4^ης Αυγούστου υπέβαλε δήλωσιν μετανοίας.Κατά την περίοδον της κατοχής όμως επέδειξε κατόπιν δραστηριότητα,ώστε το ΚΚΕ την αποκατέστησε.

    Ηγετικόν στέλεχος της Κ.Ε. της Ε.Α. κατά την εαμοκρα-τίαν,προσέφερε μεγάλας υπηρεσίας εις το ΚΚΕ,διετέλεσε γενικός γραμματέας της εθνικής αλληλεγγύης,αλλά μόλις έσφιξαν τα πράγματα ,δηλαδή περί τα τέλη του 1947,ετράπη προς το βουνό.

    Εκεί παρουσιάσθη εις το γενικόν αρχηγείον των συμμοριτών και κατά τας καταθέσεις συλληφθέντων συμμοριτών ανέλαβε την διεύ-θυνσιν ενός συμμοριτικού νοσοκομείου.

    Εις την πόλιν μας επανήλθε συνοδευομένη από τον Σολωμονίδην και την Λεύκου την 24^ην Οκτωβρίου του 1948.

    Ο σκοπός της αφίξεώς της εξακολουθεί να παραμένη άγνω-στος.Κατά τον μάρτυρα όμως,δεν ήλθε διά να παίξη τον ρόλον του βοηθού του Λεβογιάννη,αλλά να οργανώση δίκτυον πληροφοριών και διά να προετοιμάση την κάθοδον εις την πόλιν μας ανωτάτου ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ.

    Περαιτέρω ο μάρτυς αναφέρεται εις τα γνωστά από τας καταθέσεις των προηγουμένων μαρτύρων περιστατικά της συλλήψεώς της εντός της οικίας της Μαγδαληνής Παναγιωτίδου,εις τον αυτοτραυματισμόν της και τον τραυματισμόν του Τζοβάρα, προσθέτων ότι ολίγον μετά το επεισόδιον την βρήκαν εις το νοσοκομείον φέρουσαν δύο τραύματα,ένα διαμπερές και ένα τυφλόν.

    Κατά την ανάκρισίν της λέγει,η Χυτήρη ετήρησεν απολύτως κομματικήν τακτικήν.Από ωρισμένας όμως κατ’ ιδίαν συνομιλίας της αποκόμισα την εντύπωσιν ότι έχει ωρισμένους ενδοιασμούς.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Έλαβε μέρος εις τας επιχειρήσεις του Βίτσι και του Γράμμου;

ΜΑΡΤΥΣ:Δεν έχω υπόψιν μου συγκεκριμένα περιστατικά.Πιστεύω όμως ότι θα έλαβε.Πάντως το στρατηγείον των συμμοριτών την εξέλεξε διά την δυσχερή  αυτήν αποστολήν,ως έχουσα γνωριμίας εδώ και δυναμένην να επηρεάση τους γνωστούς της.

    Πάντως όπως φαίνεται από την κατασχεθείσαν αλληλογραφίαν των Λεβογιάννη-Λάμπρου, βρήκε εδώ την υποδοχή την οποίαν ανέμενε.

Β.Ε. Είχε κομματικόν ψευδώνυμον;

ΜΑΡΤΥΣ: Όχι. Ήτο γνωστή ως ο αριθμός 41,73,72,62,24

ΣΤΡΑΤΟΔΙΚΗΣ: Η Χυτήρη υπέπεσεν εις δυσμένειαν του κόμματος;

ΜΑΡΤΥΣ: Από τας συνομιλίας μας δεν κατώρθωσα να βγάλω ένα τέτοιο συμπέρασμα. Μου είπε μόνον ότι «οι νεκροί δεν μιλούν» και κάποτε άλλοτε ότι θα μιλήση ενώπιον του δικαστηρίου.

    Περαιτέρω ο μάρτυς υπογραμμίζει ότι η Χυτήρη είναι ένα σοβαρό στέλεχος ίσης δυναμικότητος με την Χρύσαν Χατζηβασιλείου και είχε την δυνατότητα να κινητοποιή και να καθοδηγή τας μάζας  και ήτο προικισμένη με ιδιαιτέρας συνωμοτικάς ικανότητας και τέλος δεν πιστεύω εις την μεταμέλειάν της.

                                     Η ΛΕΥΚΟΥ

    Διά την Λεύκου λέγει ότι μετά την εκτέλεσιν του συζύγου της εις Καβάλαν,ο Βασβανάς την προώθησε εις την πόλιν μας.

    Εδώ εισήλθεν εις τον μηχανισμόν,ειργάσθη με τον Χατζηνικολά-ου,συνεδέθη με τον Πέτρον,όστις την συνέδεσε με τον φωτογράφον Τσαβδάρογλου. Η δράσις της ήτο δράσις στελέχους.

    Όταν συνελήφθη προέβη εις ομολογίας,αλλά βραδύτερον εστα-μάτησεν  σεβασθείσα,όπως είπεν,την μνήνην του εκτελεσθέντος συ-ζύγου της.

                                Ο ΣΟΛΩΜΟΝΙΔΗΣ

    Διά τον Σολωμονίδην λέγει ότι υπήρξε παλαιός ελασίτης,πήγε εις το Μπούλκες μετά την Βάρκιζαν και από τον Μάϊον του 1947 μέχρι της συλλήψεώς του υπηρέτει εις τας συμμορίας υπό τας διαταγάς του Λάμπρου ως σύνδεσμος βουνού-Θεσσαλονίκης.

    Εδώ συνελήφθη εις την οδόν Λαγκαδά, χωρίς να προφθάση να κάμη χρήσιν του περιστρόφου,το οποίον έφερε.

    Μετά την σύλληψίν του και αφού προηγουμένως επληροφορήθη ότι συμμορίται επιδραμόντες εις το χωρίον του Αγιονέρι του Κιλκίς απήγαγον τους οικείους του,προέβη εις ομολογίας,οίτινες συνε-τέλεσαν εις την αποκάλυψιν πολλών δρώντων κομματικών οργάνων της περιοχής Κιλκίς.

 

Ο ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

    Ο μάρτυς καταθέτει εν συνεχεία ότι ο κατηγορούμενος Παπαδόπουλος είναι προπολεμικόν μέλος του ΚΚΕ.

     Κατά την κατοχήν ενεκλείσθη εις το στρατόπεδον Παύλου Μελά.

     Βραδύτερον δε αποφυλακισθείς μεσολαβήσει των τότε αστυνο-μικών αρχών,έφυγε διά τα βουνά όπου έδρασεν ως ελασίτης.

    Μετά την Βάρκιζαν επέστρεψεν εις το χωρίον του,εις την περιο-χήν Κιλκίς.

    Τον Ιανουάριον του 1947 όμως έφυγε πάλιν διά το βουνό, έλαβε μέρος εις επιθέσεις,ετραυματίσθη,πήγε εις την Σερβίαν,οπόθεν επέστρεψε μετά την αποθεραπείαν του,διά να συνεχίση την δράσιν του.

    Εις την πόλιν μας ήλθεν την 6^ην Ιανουαρίου του 1949,αποσταλείς υπό του Λάμπρου διά να προβή εις στρατολογίαν ομοϊδεατών του Καλαμαριωτών. Συνελήφθη την 15^ην Ιανουαρίου.

 

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΙ

    Συνεχίζων τον καταμερισμόν των επί μέρους ευθυνών των κατηγορουμένων,ο κ. Λάζαρης,καθορίζει ότι ο Τσαούσης υπήρξε κατά την κατοχήν γενικός γραμματέας της ΕΠΟΝ Ηπείρου και ότι υπό την αυτήν ιδιότητα έδρασε βραδύτερον εις την Πελοπόννησον.

    Όταν απέκτησε το δίπλωμα του πολιτικού μηχανικού διωρίσθη εις μίαν επιχείρησιν εις τον Ν.Μαρμαρά της Χαλκιδικής.

    Κατά την εκεί άφιξίν του  συνηντήθη με τον παλαιόν γνωστόν του  από το κόμμα Ελευθερίου και τον Ιανουάριον του 1948 τον συνέδεσε με τον γραμματέαν της Κ.Ο.Θ. Αριστείδην Βασιλειάδην,τον οποίον εβοήθησεν εις την έκδοσιν της παρανόμου «Λαϊκής φωνής».

    Περαιτέρω ο μάρτυς λέγει ότι ο Τσαούσης προσέφερεν υπηρεσίας εις τον εξοντωθέντα Βαμβακάν.

    Κατά τας πρώτας ημέρας της συλλήψεώς τους απέφυγε να προβή εις ομολογίας.

    Απαντών εις σχετικήν ερώτησιν της υπερασπίσεως λέγει ότι ο Τσαούσης ηρνήθη να μεταβή εις το βουνό.

    Διά την σύζυγον του κατηγορουμένου Αφροδίτην Τσαούση λέγει ότι και αυτή υπήρξε στέλεχος της ΕΠΟΝ,αλλά η δράσις της περιωρίσθη εις την μεταφοράν σημειωμάτων.

    Διά τον Ζέρβαν λέγει ότι δεν απησχόλησεν ποτέ την Ασφάλειαν, ότι το 1945 έγραψεν επιστημονικόν άρθρον εις περιοδικόν του ΕΑΜ και ότι ηρνήθη να δώση καταφύγιον εις τον Βαμβακάν.

    Συλληφθείς εσχάτως εις την οικίαν του Τσαούση,προέβη,την ιδίαν ημέραν εις αποκαλύψεις,αποδειχθείσας αληθείς.

    Απαντών εις σχετικήν ερώτησιν των συνηγόρων κ.κ.Μακρή και Μιχαήλ,ο μάρτυς καθορίζει ότι «τον Ζέρβαν τον κυνηγούσαν για κομματική δουλειά,αλλά εκείνος απέφευγε τη δουλειά» και ότι «θέλει να ξεκαθαρίση τη θέση του με τον κομμουνισμό».

    Εις το σημείων αυτό η δίκη διεκόπη διά την 8 30΄π.μ. σήμερον.

                          

                           *

Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 20/5/1949

ΤΕΡΜΑΤΙΖΟΝΤΑΙ ΣΗΜΕΡΟΝ

ΑΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ

Νέαι συνταρακτικαί αποκαλύψεις

εις βάρος των 27

 

    Κατά την χθεσινήν τετάρτην ημέραν της δίκης των 27 συνωμοτών του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ εις το έκτακτον στρατοδικείον της πόλεώς μας, συνεχίσθη η κατάθεσις του αξιωματικού της Εθνικής Ασφαλείας κ. Λάζαρη,όστις με εξαιρετικήν σαφήνειαν και αντικειμενικότητα ανέλυσε και τας παραμικροτέρας λεπτομερείας της λειτουργίας του δικαζομένου μηχανισμού και της δράσεως ενός εκάστου των κατηγορουμένων συνωμοτών.

 

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

    Την 8 π.μ. αρχομένης της συνεδριάσεως καλείται ο κ.Λάζαρης όπως συνεχίση την διακοπείσαν προχθές κατάθεσίν του.

 

Ο ΛΕΒΟΓΙΑΝΝΗΣ

    Αναφερόμενος εις την δράσιν του αρχηγού της δικαζομένης σπείρας Λεβογιάννη,ο κ. Λάζαρης καταθέτει ότι ούτος τυγχάνει παλαιόν κομμουνιστικόν στέλεχος με ευρυτάτην δράσιν εις τας Αθήνας.

   Εις την πόλιν μας ήλθε κατ’ εντολήν του ΚΚΕ και ετέθη εις επαφήν με τον Λάμπρου,ο οποίος του έδωσεν απόλυτον ελευθερίαν δράσεως.

    Εις επαφήν ευρίσκετο επίσης και με την κομματικήν οργάνωσιν των Αθηνών, η οποία τον εχρηματοδότει.

    Ήτο ο νους και η ψυχή της δικαζομένης σπείρας.

 

Ο ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ

    Διά τον Ασλανίδην λέγει ότι εχρησιμοποίησε την επί της οδού Ιακώβου 6 οικίαν του ως γιάφκαν.

    Ο μάρτυς χαρακτηρίζει τον κατηγορούμενον ως σατανικόν άνθρω-πον,αποπειραθέντα να συσκοτίση την ασφάλειαν.

    Κατά την ανάκρισιν υπεδειξεν ωρισμένες γιάφκες των Αθηνών, αίτινες και ανεκαλύφθησαν.

 

ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗ

    Συνεχίζων ο κ. Λάζαρης,τον καταμερισμόν των ευθυνών των κατηγορουμένων, λέγει διά το ζεύγος Συμεωνίδου ότι παρεχώρει την επί της λεωφόρου Νίκης 5 οικίαν του διά τας συναντήσεις των στελεχών του παρανόμου οργανισμού.

    Εν συνεχεία αναφέρει την εγκατάστασιν υπό του ΚΚΕ του ζεύγους Συμεωνίδη εις την επί της οδού Σουλίου 19 οικίαν, εις την οποίαν υπήρχε καταφύγιον και όπου διέμενον ο Χατζηνικολάου και ο Λεβογιάννης και ένθα ευρέθη το αρχείον του …εντός του καταφυγίου.

    Κατά την ανάκρισιν το ζεύγος Συμεωνίδου ωμολόγησε τα πάντα και διηυκόλυνε το έργον των αρχών.

 

Η ΔΡΑΣΙΣ ΤΗΣ ΦΩΤΙΟΥ

    Όσον αφορά την Φωτίου, ο κ. Λάζαρης καταθέτει ότι αύτη,κατόπιν συστάσεως της Κανδηλανάπτη, ήρχισε προσφέρουσα τας υπηρεσίας της ως υπηρέτρια εις τον Καζάκον,όστις την εγκατέστησεν εις ένα κομματικό σπίτι,εις το οποίον εφιλοξενήθησαν διερχόμενοι εκ της πόλεώς μας ο Ελευθερίου και η σύζυγός του,2-3 άλλοι σύνδεσμοι και ο φονιάς του Μαράτου τρομοκράτης Μπουρλάκος.

    Εις το σπίτι υπήρχον ένα πρόχειρον καταφύγιον. Η κατηγορουμένη Φωτίου μετά τον φόνον του Μαράτου έκρυψεν εις την καρβου-ναποθήκην την βαλίτσαν με τον ασύρματον,ισχυρισθείσα βραδύτερον ότι προέβη εις την ενέργειάν της ταύτην διά «να μη πειράξη την βαλίτσαν η μπέμπα της».

    Όταν συνελήφθη ωμίλησε διά την Κούλαν(Σουλάκου) και την Λέλαν(Λεύκου).

    Απαντών εις σχετικήν ερώτησιν του κ. προέδρου του στρατοδικείου,ο μάρτυς αποφαίνεται ότι η Φωτίου προσέφερεν ενσυνειδήτως τας υπηρεσίας της εις την οργάνωσιν, προσθέτων εμφαντικώς ότι ουδείς οργανώνεται εν αγνοία του.

 

                               ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΜΗΤΡΗ            

    Αναλύων περαιτέρω την δράσιν του ζεύγους Μήτρη,ο κ. Λάζαρης λέγει ότι ο Μήτρης,παλαιόν μέλος του Κ.Κ., συνελήφθη προπο-λεμικώς και αφέθη κατόπιν ελεύθερος.

    Κατά την κατοχήν υπηρέτησεν εις τον ΕΛΑΣ και μετά την Βάρ-κιζαν εγκατεστάθη εις τας Σέρρας.

    Βραδύτερον ήλθεν εις την πόλιν μας,σταλείς υπό της εκεί κομματικής οργανώσεως,εγκατεστάθη εις το υπ’ αριθ.130 της οδού Περδίκα κομματικό σπίτι,εις το οποίον έκτισε και καταφύγιον και συνεδέθη με τον Ζουγουρτζή και τον Πέτρον.

    Μετά την σύλληψιν του Δραγάτη,το σπίτι έμεινε νεκρό.Τον Αύγουστον όμως του 1948 μία νεαρά συνέδεσε τον Μήτρη με την Σουλάκου.

    Επηκολούθησεν η μεταφορά του κομματικού ασυρμάτου εις το σπίτι,όστις όμως δεν ελειτούργησεν, διότι ήτο ελαττωματικός.

    Τον ασύρματον μετέφερε,παραλαβούσα αυτόν από την Σουλάκου,  εις έν σημείον της οδού Αγίου Δημητρίου,η σύζυγος του Μήτρη,την οποίαν ο μάρτυς χαρακτηρίζει ως ενσυνείδητον και δεδοκιμασμένην κομμουνίστριαν.

    Ο Μήτρης,βοηθούμενος υπό του Λεβογιάννη,επεσκεύασε και το καταφύγιον του σπιτιού.

    Το δικαζόμενον ζεύγος έχει τρία ανήλικα παιδάκια,τα οποία μερίμνη της Ασφαλείας ετοποθετήθησαν εις έν ίδρυμα της πόλεώς μας.

 

ΤΟ ΤΡΙΟ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΟΥ

    Διά το δικαζόμενον τρίο παναγιωτίδη,ο μάρτυς λέγει:

    Ο πατήρ Παναγιωτίδης ,ωργανωμένος εις το ΕΑΜ κατά την κατοχήν,ανέπτυξεν αξιόλογον κομματικήν δράσιν εις το Κιλκίς.

    Βραδύτερον μετώκησεν οικογενειακώς εις το Ωραιόκαστρον, όπου ήνοιξε έν καρροποιείον.

    Την σύζυγον και την θυγατέρα του εγκατέστησεν εις τον συνοικισμόν Δημοσιογράφων της πόλεώς μας.

    Βραδύτερον, κατόπιν συνδέσεώς της με την Λεύκου, η οικογένεια εγκατεστάθη εις το υπ’ αριθ. 7 σπίτι της οδού Σακελλαρίου,το οποίον εχρησιμοποίησαν  αλληλοδιαδόχως ο Χατζηνικολάου και ο Λεβογιάννης και εις το οποίον συνελήφθη υπό τας γνωστάς συνθήκας ,η Χυτήρη,ήτις,απαντώσα εις σχετικήν ερώτησιν,καθορίζει ότι «μόνον ωργανωμένα πρόσωπα πήγαιναν στο σπίτι της Παναγιωτίδου».

 

Η ΚΙΤΣΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ

    Όσον αφορά την Κίτσαν Κωνσταντινίδου,της οποίας ο σύζυγος, παλαιόν στέλεχος δράσαν εν Κοζάνη,εξετελέσθη υπό των Γερμανών ή των Πουλικών κατά την κατοχήν,ο μάρτυς λέγει ότι αύτη εγνωρίσθη εις την Εθνικήν Αλληλεγγύην με την Σοφίαν Παπαδοπούλου,κομματικήν σύζυγον του Γρηγοριάδη (του διαβόητου «Αλέκου» της …..αυτοαμύνης),ήτις και την εγκατέστησε εις το επί της οδού Φιλελλήνων 4 κομματικό σπίτι.

    Εις το σπίτι αυτό έμεινε,μέχρι του Ιουνίου του 1947 ο «Αλέκος» και βραδύτερον εις αυτό εφιλοξενήθησαν ο Μπαρτζώτας,η σύζυγός του,ο «μέραρχος» της 6^ης συμμοριακής μεραρχίας Πετρής.

    Με τον δικαζόμενον μηχανισμόν την συνέδεσεν ο Μήτσος.

    Ακολούθως εις το σπίτι  της εφιλοξενήθη ο Βαμβακάς,29 χρυσές λίρες του οποίου ευρέθησαν ραμμέναι εις ένα πάπλωμα της Κωνσταντινίδου.

    Ο μάρτυς καθορίζει ότι η Κίτσα και η θυγάτηρ της εχρησιμοποιούντο διά μεταφοράς σημειωμάτων.

    Απαντών, περαιτέρω, εις σχετικήν ερώτησιν, χαρακτηρίζει την Κίτσαν ως ενσυνείδητον όργανον του μηχανισμού και την θυγατέρα της «κουτορνίθι».

 

Ο ΚΙΟΣΕΟΓΛΟΥ

    Διά τον Κιοσέογλου,παλαιόν οπαδόν του ΚΚΕ ο μάρτυς λέγει ότι ούτος επεσκέπτετο τον Αλέκον της ΟΠΛΑ και συνέδεσε τον παλαιόν από την εξορίαν γνωστόν του Βαμβακάν με την Κίτσαν Κωνσταντινίδου.

    Προσθέτει ότι δεν είναι ωργανωμένος εις τον μηχανισμόν,αλλά «κάτι ξέρει».

 

                              Ο ΧΡ.ΤΡΑΚΑΠΛΙΔΗΣ

    Ο μάρτυς λέγει ότι ο Τρακαπλίδης,παλαιός κομμουνιστής με δράσιν εις την Ξάνθην,ήλθεν εις την πόλιν μας τον Νοέμβριον του 1947 και εγκατεστάθη υπό της κομμουνίστριας εξαδέλφης του Έλλης Ερυθριάδου εις το υπ’ αριθ. 192 κομματικό σπίτι της οδού Μακεδονίας και προσθέτει ότι άλλη δράσις του δεν διεπιστώθη εκτός του ότι εδέχθη να μείνη εις ένα κομματικό σπίτι και απεδέχθη να εξυπηρετή την οργάνωσιν διά συνθημάτων.

 

 

                           Ο ΧΑΡΗΣ ΤΣΑΒΔΑΡΟΓΛΟΥ

    Διά τον φωτογράφον Τσαβδάρογλου,μυηθέντα εις τον κομμου-νισμόν υπό του δικηγόρου Καρατζά,ο κ. Λάζαρης καταθέτει ότι ούτος διέθετε το επί της οδού Τσιμισκή φωτογραφείον του ως γιάφκαν των συνωμοτών.

    Διά του φωτογραφείου του διήλθον οι Χατζής και Βέττας.

    Με την Λεύκου και τον Λεβογιάννην τον συνέδεσε ο Πέτρος.

    Βραδύτερον ο Τσαβδάρογλου υπό διαφόρους προφάσεις, ήρχισε να αποφεύγη την συνεργασίαν του με τον Λεβογιάννην,πράγμα το οποίον ηνάγκασε τούτον να εγκαταλείψη την γιάφκαν του Τσαβδάρογλου,το «κορνιζάδικο που δεν κάνει ούτε για γράμμα», για να χρησιμοποιήση την γιάφκαν του Γραμμένου.

    Από ωρισμένα περιστατικά ο μάρτυς εξηγεί το συμπέρασμα ότι ο Τσαβδάρογλου, είτε διότι εφοβήθη συνεπεία των πράξεών του,είτε διότι απέκτησε εν τω μεταξύ οικογένειαν,έπαυσε να συνεργάζεται με τους συνωμότας.

    Εν συνεχεία προσθέτει ότι η κατάθεσίς του εις την αστυνομίαν ήτο ειλικρινής.

 

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΙ

    Εν συνεχεία ο μάρτυς αναλύει την δράσιν του Γραμμένου από το γραφείον του οποίου (Εγνατίας 11) διήλθον η Σουλάκου και ο Λεβογιάννης.

    Διά τους Λαρογιαννίδην και Ιωαννίδην αναφέρεται εις την εγκατάστασίν των εις το κομματικόν σπίτι της οδού Γαριβάλδη 28,όπου ήλθον εις επαφήν με τον γραμματέα της Κ.Ο.Θ. Αρ.Βασιλειάδην και την σύνδεσμόν του Μαγδαληνήν Ευσταθίου,η οποία και ωδήγησεν τον Λαρογιαννίδην εις το σπίτι της Ιγνα-τιάδου,όπου εφιλοξενήθη ο σαμποτέρ Καλόξυλος.

    Τέλος ομιλεί διά την δράσιν του Κουρκουρίκα και της Δρακούλη.

    Εις το σημείον τούτο η συνεδρίασις διεκόπη διά την πρωίαν σήμερον,οπότε θα συνεχισθώσιν αι καταθέσεις των μαρτύρων,οίτινες πιθανώς τερματίζονται σήμερον.

 

                               *

 

 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ:21/5/1949

ΕΙΣ ΤΟ ΕΚΤΑΚΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟΔΙΚΕΙΟΝ

ΗΡΧΙΣΑΝ ΧΘΕΣ ΑΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑΙ ΤΩΝ 27

 

Απελογήθησαν αι Χυτήρη και Λεύκου

 

    Με την έναρξιν των απολογιών των 27 κατηγορουμένων συνε-χίζεται η δίκη του παράνομου Μηχανισμού του ΚΚΕ,εισήλθεν από χθές εις την πλέον ενδιαφέρουσαν φάσιν της.

    Χθες απελογήθησαν αι Μαίρη Χυτήρη και Ελένη Λεύκου,ηγετικά στελέχη της δικαζομένης σπείρας και σήμερον θα συνεχισθούν αι απολογίαι των λοιπών κατηγορουμένων,αι οποίαι,καθ΄όλας τας ενδείξεις,θα παρουσιάσουν επίσης μέγα ενδιαφέρον.

 

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

     Αρχομένης την 8^ην π.μ. της συνεδριάσεως,καλείται ο μάρτυς της κατηγορίας ανθυπασπιστής Παπαθανασίου όστις αφηγείται τα γνωστά από προηγουμένας καταθέσεις περιστατικά της συλλήψεως της Χυτήρη.

    Ακολούθως καταθέτουν οι μάρτυρες της υπερασπίσεως Τζηρίδης, καθηγητής Εξάρχου, Πομονάς, Βιδελίδης, Θεοδοσιάδης, Μαλακίδης, Μουσουλίδης,Καρώνης,Κουρκουλίδης,Μανουηλίδης,Ιωαννίδης,Ζακελίδης και Μπαξεβάνης,αναγιγνώσκονται εκθέσεις κατασχέσεως και άλλα έγγραφα και περί την 11^ην καλείται όπως απολογηθή η Χυτήρη.

 

Η ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΧΥΤΗΡΗ

    Προλογίζουσα την απολογία της η Χυτήρη υπόσχεται ότι «θα μιλή-ση με ειλικρίνεια χωρίς ενδοιασμό,χωρίς στενόκαρδο υπολογισμό» και ότι «ό τι θα πη δεν έχει για κίνητρο να σώση τα τελευταία μετά τον τραυματισμό της υπολείμματα της ζωής της».

    Εν συνεχεία λέγει ότι οι δεσμοί της με το κόμμα χρονολογούνται από το 1932, όταν συνεδέθη με τον κομμουνιστήν,επίσης σύζυγόν της δημοδιδάσκαλον Χυτήρην,όστις –ως ισχυρίζεται-συλληφθείς λό-γω της συνδικαλιστικής δράσεώς του επί 4^ης Αυγούστου ενεκλείσθη εις τας φυλακάς και ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών την 1^ην Μαϊου του 1944 με τους 200 εις το Σκοπευτήριον της Καισαριανής.

    Η δράσις της ιδίας εις τους κόλπους του ΚΚΕ αρχίζει την περίοδον της 4^ης Αυγούστου και εντείνεται κατά την περίοδον της κατοχής, διά να συνεχισθή το 1944 και 1945 εις την Εθνικήν Άλλη-λεγγύην,της οποίας υπήρξε γενικός γραμματεύς.

    Εν συνεχεία η Χυτήρη,αφού αρνείται κατηγορηματικώς ότι έλαβε μέρος εις την στρατολογίαν, ισχυρίζεται ότι έφυγε διά το βουνό το 1947, διά να αποφύγη την σύλληψίν της και ότι εκεί υπηρέτησεν ως προϊσταμένη του συμμοριακού νοσοκομείου του Γράμμου και ακολούθως εις το Βίτσι εις την διοίκησιν υγειονομικής υπηρεσίας.

 

 

ΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΑΦΙΞΕΩΣ ΤΗΣ

 

    Περαιτέρω η Χυτήρη ισχυρίζεται ότι το κόμμα την έστειλεν εις την Θεσσαλονίκην, διότι εγνώριζε την δημοτικότητά της και ότι σκοπός της αφίξεώς της ήτο να εγκατασταθή εις την πόλιν μας και «να δημιουργήση ευρύτερη αντίληψη της κοινής γνώμης για την ειρήνευση».

Η ΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΝΟΦ

    Αφού ισχυρίζεται ότι αρχικώς επίστευεν ότι οι σκοποί της ΝΟΦ δεν ήσαν κατακτητικοί,αλλά εκείνοι τους οποίους διετύπωσεν ενώπιον του στρατοδικείου Γιαννιτσών η εκτελεσθείσα το 1946 «Σλαβομακεδόνα» Ειρήνη Γκίνη,η κατηγορουμένη ομολογεί ότι τώρα αναγνωρίζει ότι η Βουλγαρία ανεκίνησε το ζήτημα της δημιουργίας του «Μακεδονικού», διά να αποσπάση την ελληνικήν Μακεδονίαν και ότι το ΚΚΕ, με τας αποφάσεις της 5^ης ολομελείας και τον σχηματισμόν μικτής κυβερνήσεως, επρόδωσε τον τόπον μας,διότι όχι μόνον δεν μίλησε υπέρ της κατοχυρώσεως της ακεραιότητός μας,αλλά ανε-γνώρισε τας διεκδικήσεις της ΝΟΦ και ανέλαβε την συνέχισιν ενός τόσον αιματηρού αγώνος,έπαθλον του οποίου θα είναι η παράδοσις της Μακεδονίας μας εις την βουλγαρικήν βουλιμίαν.

    «Έτσι,λέγει,το ΚΚ απεγύμνωσε τον αγώνα του βουνού από κάθε ίχνος πατριωτισμού.

    17 ολόκληρα χρόνια θέρμαινε την ψυχή μου μια πίστη αγνή σαν θρησκεία για το ΚΚΕ,για το οποίο δούλεψα σκληρά και χωρίς καμμιά ιδιοτέλεια.

    Την μεγαλύτερη πίκρα της ζωής μου μου την φέρνει τώρα η δια-πίστωση ότι το κόμμα αυτό δέχτηκε να χύνεται αίμα ελληνικό διά τον ακρωτηριασμό της Ελλάδος.

    Διαπίστωσα ότι αι γειτονικαί μας λαϊκοδημοκρατίαι επωφελούμεναι της ιδικής μας αιματοχυσίας,επιδιώκουν να προσεταιρισθούν εδαφικά οφέλη εις βάρος της χώρας μας και έπαυσα να πιστεύω εις τον αγώνα τους».

Β.Ε. Από πότε πιστεύετε ότι το ΚΚΕ συνεργάζεται με τους Βουλ-γάρους;

ΚΑΤΗΓ. Από τότε που ανεκοινώθησαν αι αποφάσεις της 5^ης ολομε-λείας.

Β.Ε. Εκτός της συνεργασίας,τα άλλα εγκλήματα του ΚΚΕ τα επιδο-κιμάζετε;

ΚΑΤΗΓ. Δεν ανέχομαι το έγκλημα.Το απεχθάνομαι.

Β.Ε. Τι απεχθάνεσθε;

ΚΑΤΗΓ. Εγκλήματα όπως του τηλεφωνικού θαλάμου.

    Εις ερώτησιν του κ.βασιλικού επιτρόπου,διατί δεν αντετάχθη εις τας ενεργείας αυτάς,λέγει ότι: «το κόμμα δεν δέχεται αντιγνωμίας και ότι αυτή ήτο χαμάλης του κόμματος».

    Εν συνεχεία καταφέρεται κατά του παιδομαζώματος και επανα-λαμβάνει ότι πιστεύει ότι το ΚΚΕ ξεπούλησε την Ελλάδα, διότι δεν παραδέχεται την περίπτωσι πολιτικού ελιγμού, εφ’ όσον θίγεται η εθνική αξιοπρέπεια της χώρας μας και απειλείται η ανεξαρτησία μας.

 

Η ΤΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ

    Εν συνεχεία,αφού εκφράζει το παράπονό της διότι «γίνεται σπατάλη κομματικού αίματος» εξ αφορμής της ανικανότητος της ηγεσίας,εις την οποίαν αποδίδει και τας ευθύνας του «ξηλώματος» των κομματικών οργανώσεων,διότι δεν εφρόντισε να αντιδράση εις τας ενεργείας της ασφαλείας,άνθρωποι της οποίας ευρίσκονται εντός των οργανώσεων».

ΣΤΡΑΤ. Ποίοι ήσαν αυτοί οι τρεις που κατεβήκατε από το βουνό;

ΚΑΤΗΓ. Εγώ,η Λεύκου και ένας αστυνομικός.

    Εν συνεχεία λέγει ότι «την ξάφνιασε» η αντικατάστασις του Μάρ-κου,ότι δεν πήγε στην Αλβανία,ότι τα συμμοριακά τμήματα πέρασαν από τον Γράμμο εις το Βίτσι διά της Αλεβίτσας,ότι δεν είδε ξένους ιατρούς και ότι τους βαρείς τραυματίας τους ανελάμβανε η ανωτέρα υγειονομική υπηρεσία των συμμοριτών.

    Εις το σημείον τούτο η Χυτήρη υπογραμμίζει ότι έτυχεν ιδιαιτέρων περιποιήσεων κατά το διάστημα που ήτο κρατουμένη εις την ασφάλειαν.

ΣΤΡΑΤ. Σήμερα βρίσκετε τον αγώνα μας δικαιολογημένον;

ΚΑΤΗΓ. Σήμερα ναι.Προηγουμένως όχι.

    Εις σχετικήν ερώτησιν περί του Ζαχαριάδη αποφεύγει να τον χα-ρακτηρίση ως προδότην.

    «Όλοι μαζί ,λέγει,έχουν τας ευθύνας των.Δεν μπορώ να τους κρίνω ως πρόσωπα.Τους κρίνω ως ηγεσία και αναγνωρίζω ότι η πράξις των είναι προδοτική».

 

Η ΛΕΥΚΟΥ

    Η Λεύκου αναφέρεται διά μακρών εις το παρελθόν της, τονίζουσα ότι ανέλαβεν ενεργόν ρόλον εις το κόμμα μετά την εκτέλεσιν του συζύγου της, γενομένην εν Καβάλλα τον Οκτώβριον του 1947.

    «Εδώ, λέγει,εχρησιμοποιήθη διαδοχικώς υπό του Πέτρου,του Μήτσου,του Χατζηνικολάου και του Λεβογιάννη και διηυκόλυνε την διαφυγήν προς το βουνό πολλών προσώπων,τα οποία παρελάμβανε από τις γιάφκες του Τσαβδάρογλου και του Γραμμένου».

    Εν συνεχεία αναφέρεται εις τα περιστατικά της μεταβάσεώς της εις το βουνό και της επιστροφής της εις την πόλιν μας μετά της Χυτήρη.

    Εις το βουνό,ισχυρίζεται,ότι υπηρέτει εις έναν σταθμόν επιδέσεως τραυματιών,αλλά δεν αρνείται ότι ησκήθη εις την σκοποβολήν.

Β.Ε. Μετανοείς δι’ ό τι έκανες;

ΚΑΤΗΓ. Νομίζω ότι δεν έκανα κανένα έγκλημα.

Β.Ε. Εβοήθησες τον «Δημ. Στρατόν»;

ΚΑΤΗΓ. Μάλιστα.

Β.Ε. Ανήκεις εις αυτόν;

ΚΑΤΗΓ. Μάλιστα.

Β.Ε. Τι σε έκανε να προβής εις τας αποκαλύψεις εις την Ασφάλειαν;

ΚΑΤΗΓ. Κουράσθηκα και ήθελα να γυρίσω στο σπίτι μου.

    Εις άλλας ερωτήσεις των κ.κ. στρατοδικών σχετικάς με την θέσιν της έναντι του κόμματος η κατηγορουμένη απαντά δι’ υπεκφυγών.

    Εις το σημείον τούτο η δίκη διεκόπη διά σήμερον την πρωίαν,οπότε θα συνεχισθούν αι απολογίαι των άλλων κατηγορουμένων.

 

 

                                *

 

 

 

 

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 24 ΜΑΙΟΥ 1949

ΣΥΝΕΧΙΣΘΗΣΑΝ ΧΘΕΣ ΑΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑΙ

ΤΩΝ 27 ΕΙΣ ΤΟ ΕΚΤΑΚΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟΔΙΚΕΙΟΝ

Απελογήθησαν οι δύο πολιτικοί μηχανικοί

και ο αρχηγός της σπείρας Δημ. Λεβογιάννης

     

 

    Η διεξαγόμενη από εβδομάδος ενώπιον του εκτάκτου στρατοδικείου της πόλεώς μας δίκη των μελών του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ παρουσίασε και χθες ιδιαίτερον ενδιαφέρον λόγω των απολογιών των κατηγορουμένων δύο πολιτικών μηχανικών Γ.Τσαούση και Ζέρβα,της αποφοίτου της παιδαγωγικής Ακαδημίας και τέως δακτυλογράφου Αφροδίτης Τσααούση και του αρχηγού της σπείρας Δημ. Λεβογιάννη.

 

                                   Η ΚΑΤΑΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΤΣΑΟΥΣΗ

    Αρχομένης της διακοπείσης την εσπέραν του Σαββάτου συνεδριάσεως,καλείται όπως απολογηθή ο κατηγορούμενος Τσαού-σης,πολιτικός μηχανικός,υπηρετών μέχρι της συλλήψεώς του ως στρατιώτης εις την 737 διεύθυνσιν έργων μηχανικού.

    Προλογίζων την απολογίαν του ο Τσαούσης,υπόσχεται να ομιλήση με ειλικρίνειαν και εν συνεχεία αρχίζει αφηγούμενος την ζωήν και δράσιν του και τα περιστατικά τα οποία τον ωδήγησαν εις το εδώλιον του κατηγορουμένου.

    Από του 1937 μέχρι του 1942,λέγει,ακεραίαν την προσπάθειαν και την προσοχήν του είχεν αφιερώσει εις την επιστήμην και το βιβλίον, ως φοιτητής του Πολυτεχνείου.Το 1941 επηρεασθείς από τους καθηγητάς Κιτσίκην,Ρουσόπουλον,Κρητικόν και Παπασπύρου και ενθουσιασθείς από την κίνησιν αντιστάσεως κατά του κατάκτη-τού,προσεχώρησεν εις το ΕΑΜ.

    «δεν υπήρξα,ούτε και είμαι κομμουνιστής»,τονίζει.

    Εν συνεχεία αναφέρει ότι προσεχώρησεν εις την ΕΠΟΝ,επί κεφαλής της οποίας ευρίσκετο ο καθηγητής Γεωργαλάς και ότι υπηρέτησεν εις «ηγετικό πόστο» της οργανώσεως ταύτης επί 18 μήνες εις την Ήπειρον και μερικούς μήνας εις την Πελοπόννησον.

    Μετά την απελευθέρωσιν,ως ισχυρίζεται και μετά τας διαπι-στώσεις της αδυναμίας και των αντιπατριωτικών τάσεων της κομμουνιστικής ηγεσίας,τας οποίας διαπιστώσεις έκαμεν από τα Δεκεμβριανά και τας αποφάσεις της 11^ης και 12^ης ολομελείας, απε-φάσισε να αποσυρθή και να συνεχίση τας σπουδάς του εις το Πολυτεχνείον.

    Απεφοίτησε το 1946 λαβών το δίπλωμα του πολιτικού μηχανικού και αμέσως ανέλαβεν υπηρεσίαν εις την επιχείρησιν Βελιτζανο-πούλου εις τον Νέον Μαρμαράν.

    Τον Νοέμβριον του 1947,ελθών εις Θεσσαλονίκην,προσελήφθη ως επικουρικός μηχανικός του Δήμου.

    Τότε συνηντήθη με τον κομμουνιστήν,επίσης πολιτικόν μηχανικόν και παλαιόν γνώριμόν του από το Πολυτεχνείον Ελευθέριον Ελευθε-ρίου,όστις τον συνέδεσε με τον τότε γραμματέα πόλης του ΕΑΜ Θεσ-σαλονίκης Τσαχαρίδην.

    Εν συνεχεία ισχυρίζεται ότι τας παραμονάς της στρατεύσεώς του ησκήθη επ’ αυτού και της συζύγου του Αφροδίτης Τσαούση πίεσις υπό του Ελευθερίου και του Βαμβακά,τον οποίον είχε γνωρίσει εις την Ήπειρον υπό το ψευδώνυμον «καπετάν Αστέρης»,να φύγουν για το βουνό,αλλά αυτός ηρνήθη κατηγορηματικώς.

    Τον Ιανουάριον του 1948 τον επλησίασεν ο Αλ.Βασιλειάδης, γραμματεύς της Κ.Ο.Θ. και η βοηθός του Ελένη Θεοχαρίδου και του επρότειναν να εργασθή οργανωτικώς ή να δώση ύλην εις την παρά-νομον «Λαϊκήν Φωνήν».

    Ηρνήθη να δώση ύλην,όπως επίσης,ως  ισχυρίζεται,ηρνήθη να α-κούση και τας προτροπάς του Βαμβακά όπως μεταβή εις το βουνό.

    Απαντών περαιτέρω εις σχετικάς ερωτήσεις,ισχυρίζεται ότι η μετοικεσία του από την οδόν Σαπφούς 58 εις το κομματικό σπίτι της οδού Φιλελλήνων ήτο συμπτωματική και ότι από του 1946 έπαυσε να ακολουθή το κομμουνιστικόν κόμμα,του οποίου η πολιτική γραμμή ιδίως μετά την 5^ην ολομέλειαν,απεδείχθη προδοτική.

ΠΡ. Διατί τότε,αφού από το 1946 διέκοψες κάθε ιδεολογικόν δεσμόν με το ΚΚΕ,εδέχθης τας προτάσεις του Ελευθερίου και αργότερον του Βαμβακά και του Βασιλειάδη;

ΚΑΤΗΓ. Επέδρασε ψυχολογικώς επ’ εμού ο Ελευθερίου,ο οποίος ήτο παλαιός συμμαθητής μου.

    Απαντών περαιτέρω,εις σχετικήν ερώτησιν,λέγει ότι αντικατέ-στησε μόνον δι’ ολίγας ημέρας τον Τσαραχίδην εις την θέσιν του γεν. γραμματέως του ΕΑΜ πόλης και ότι η διαγωγή του εις τον στρατόν ήτο ανεπίληπτος.

Β.Ε. πώς εδέχθης να συνεργασθής με τόσο μεγάλα στελέχη του κομμουνισμού;

ΚΑΤΗΓ. Σας είπα. Ησκήθη επ’ εμού ψυχολογική βία κατά της οποίας δεν ηδυνήθην να αντιδράσω.

Β.Ε. Πότε σε αντικατέστησε η Θεοχαρίδου εις την γραμματείαν του ΕΑΜ Θες/νίκης;

ΚΑΤΗΓ. Τον Δεκέμβριον του 1947.

Β.Ε. Διατί εδέχθης,αφού,ως λέγεις,είχες εκκαθαρίσει ιδεολογικώς την θέσιν σου απέναντι του ΚΚΕ;

ΚΑΤΗΓ. …

Β.Ε. Πώς εσύ, στρατιώτης του εθνικού στρατού και καλός στρατιώ-της μάλιστα,όπως ισχυρίσθης προ ολίγου,εδέχθης τον «αντισυντα-γματάρχην» του λεγόμενου «δημ. Στρατού»,όστις πολεμά εναντίον του εθνικού στρατού μας;

    Προ του αμειλίκτου μπαράζ των ερωτήσεων του κ. Βασιλικού επι-τρόπου,ο κατηγορούμενος αρχίζει να περιπίπτη από του σημείου του-του εις συνεχείς αντιφάσεις.

Β.Ε. Πήγες στην Αθήνα όταν ήσουν στρατιώτης;

ΚΑΤΗΓ. (μόλις ακουόμενος).Ναι.

Β.Ε. Διατί επήγες;

ΚΑΤΗΓ. Δι’ οικονομικήν υπόθεσιν.

Β.Ε. Με ποίον συνηντήθης εκεί;

ΚΑΤΗΓ. Με την Κικήν Βουδούρη.

Β.Ε. Τι της ζήτησες;

ΚΑΤΗΓ. Να μου εξασφαλίση στη Θεσσαλονίκη κανένα κομματικό σπίτι διά την Θεοχαρίδου,την οποίαν άρχισα να φοβούμαι μετά τας συλλήψεις αι οποίαι είχαν αρχίσει.

    Εις τας επακολουθησάσας ερωτήσεις των κ.κ. στρατοδικών ο κατηγορούμενος απαντά με συνεχείς αντιφάσεις και ασυναρτησίας, επαναλαμβάνων συνεχώς ότι «του έλειπε το ψυχικόν σθένος».

 

Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΤΣΑΟΥΣΗ

    Η σύζυγος του Γεωργίου Τσαούση απολογουμένη λέγει  ότι υπήρξε μέλος και ουχί στέλεχος της ΕΠΟΝ και ο γάμος της,γενόμενος το 1945 ήτο συνέπεια συμφωνίας χαρακτήρων και ουχί κομματικός γάμος.

    Ακολούθως λέγει ότι από το 1945 μέχρι το 1947 επεδόθη εις τας Αθήνας αποκλειστικώς εις τα καθήκοντα της οικοκυράς μη επιδείξασα ουδεμίαν δράσιν και ότι εις την Θεσσαλονίκην ήλθεν τον Νοέμβριον του 1947 ακολουθήσασα τον σύζυγόν της.

    Εν συνεχεία αφηγείται λεπτομερώς τας επισκέψεις και τας επαφάς του Ελευθερίου και του Βαμβακά εις το σπίτι των (Φιλελλήνων 4), περιπίπτουσα εις συνεχείς αντιφάσεις,χαρακτηστικάς της ενεργού συμμετοχής της εις την δικαζομένην σπείραν.

Β.Ε. Είσθε μια μορφωμένη κυρία.Πώς επιστεύατε εις τον Βαμβακάν;

ΚΑΤΗΓ. Δεν τον επίστευα.

Β.Ε. Τότε πως δεχθήκατε να του προσφέρετε τόσας υπηρεσίας και να  βγαίνετε μαζύ του έξω;

ΚΑΤΗΓ. …

Β.Ε. Για τους άλλους εκείνους που είναι στο βουνό,τι λέτε;Είχατε πιστέψει ότι έκαναν εγκλήματα;

ΚΑΤΗΓ. Τότε,απολύτως όχι.Τώρα μάλιστα.

 

Ο ΖΕΡΒΑΣ

    Προλογίζων εκφράζει τον αποτροπιασμόν του διά το φρικτόν κατάντημά του να κάθεται εις το εδώλιον του κατηγορουμένου με την κατηγορίαν της εσχάτης προδοσίας.

    Εν συνεχεία αναφέρεται εις το παρελθόν του,ισχυριζόμενος ότι απέκρουε πάντοτε και εξακολουθεί να αποκρούη ως αντιανθρώπινα και προδοτικά τα κηρύγματα των κομμουνιστών,τους οποίους χαρακτηρίζει κοάζοντας βατράχους.

    Όσον αφορά την ανάμειξίν του εις την κομμουνιστικήν συνωμοσίαν λέγει ότι εμολύνθη,κατά πρώτον,από το κομμουνιστικόν μίασμα επί κατοχής,όταν εδέχθη να εργασθή εις ομάδα του Πολυτεχνείου,επί κεφαλής της οποίας ευρίσκετο ο καθηγητής Ρουσσόπουλος και η οποία εκαμουφλαρίζετο ως οργάνωσις σκοπόν έχουσα την μεταπολεμικήν ανοικοδόμησιν της χώρας μας.

    Περαιτέρω λέγει ότι το ΕΑΜ, εις το οποίον ενεγράφη ακολούθως, δεν παρουσίασε καμμίαν δράσιν,ότι δεν  έλαβε μέρος εις τα Δεκε-μβριανά και ότι κατά την εποχήν εκείνην,παρ’ ολίγον θα εξετελείτο εις το Περιστέρι υπό των ελασιτών λόγω της συνωνυμίας του με τον στρατηγόν  Ζέρβαν.

    Όταν έφθασεν εδώ,λέγει,ησθάνθη απογοήτευσιν διά την οργάνω-σιν εις την οποίαν ανήκεν επί κατοχής και ότι το 1947 απέρριψε πρότασιν του Α. Παπαδοπούλου όπως εγγραφή εις το ΕΑΜ.

    Όσον αφορά την συνεργασίαν του με τον αριστερόν τύπον λέγει ότι έκαμε μίαν μελέτην επί του συγκοινωνιακού προβλήματος της Βορείου Ελλάδος,η οποία εδημοσιεύθη εις αριστερήν εφημερίδα.

    Περαιτέρω τονίζει ότι παρά τας πιέσεις τας οποίας υφίστατο, ηρνήθη να εγγραφή εις το ΚΚΕ,εγγραφείς εις το υπό τον Πασαλίδην σοσιαλιστικόν κόμμα εις το οποίον όμως δεν ανέπτυξεν ουδεμίαν δράσιν.

    Το θέρος του 1947 προσελήφθη εις το Λιμενικόν Ταμείον ως μηχανικός και έκαμε μίαν μελέτην η οποία επίσης εδημοσιεύθη εις τον αριστερόν τύπον.

    Με τον συμφοιτητήν του Ελευθερίου,ο οποίος,ως ισχυρίζεται, εζή-τησε την βοήθειάν του διά να λάβη το δίπλωμά του, ήλθεν εις επαφήν τον Σεπτέμβριον του 1947.

    Ο  Ελευθερίου,από μίσος κατά τον κατηγορούμενον,του επρότεινε να βγουν στο βουνό,να επανεγγραφή εις το ΕΑΜ και να φιλοξενήση εις το σπίτι του ύποπτα πρόσωπα.

    Εδέχθη μόνον να δίδη εις τον αριστερόν τύπον  ωρισμένας ειδήσεις προερχομένας από τον ραδιοφωνικόν σταθμόν του Μάρκου.

    Εισερχόμενος εις το κεφάλαιον της παροχής φιλοξενίας εις τον σύνδεσμον του βουνού Σολωμονίδην,ισχυρίζεται ότι έπραξε τούτο ευρεθείς υπό το κράτος ψυχολογικής βίας.

    Είμαι λέγει ο σχιζοφρενικός τύπος του Φρόϋντ,ο οποίος άλλα πιστεύει και άλλα κάνει.

    Απαντών περαιτέρω,εις σχετικάς ερωτήσεις,τονίζει ότι ουδεμίαν έχει πλέον αμφιβολίαν ότι το ΚΚΕ πέρασε εις ανοικτήν προδοσίαν κατά της πατρίδος.

 

Δ. ΛΕΒΟΓΙΑΝΝΗΣ

    Ο αρχηγός της σπείρας Λεβογιάννης αναφέρεται διά μακρών εις την από του 1914 επαναστατικήν δράσιν του και εν συνεχεία εις τα γνωστά από τας καταθέσεις των μαρτύρων περιστατικά της αποστολής του εξ Αθηνών εις την πόλιν μας,υπό του ΚΚΕ, του οποίου ήτο έμμισθον όργανον και της δράσεώς του ως αρχηγού του μηχανισμού.

    Εν συνεχεία αποκαλύπτει ότι ο «ασυρματιστής» ο οποίος συνέδεσε την Χυτήρη και την Λεύκου ήτο άνθρωπος της ασφαλείας και τέλος  τονίζει ότι του έκαμε κατάπληξιν η προδοτική όπως την χαρακτηρίζει απόφασις της 5^ης ολομελείας εναντίον της οποίας θα ετάσσετο έστω και αν τον διέγραφε το κόμμα.

 

    Εις το σημείον τούτο η συνεδρίασις διακόπτεται διά σήμερον την πρωίαν οπότε θα συνεχισθούν αι απολογίαι και άλλων κατηγορουμένων.

 

                                 *

 

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 26 ΜΑΪΟΥ 1949

ΤΗΝ ΠΟΙΝΗΝ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΕΖΗΤΗΣΕ

ΧΘΕΣ Ο κ. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ

ΔΙΑ 5 ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΑΙ 11 ΑΝΔΡΑΣ

Η απόφασις,πιθανώς,αύριον

 

    Την πρωίαν χθες εις το έκτακτον στρατοδικείον συνεχίσθη η δίκη των 27 συνωμοτών του παρανόμου μηχανισμού του ΚΚΕ.

    Ολόκληρος η πρωινή συνεδρίασις ηναλώθη με τας απολογίας των τελευταίων επτά κατηγορουμένων.

    Απελογήθησαν,κατά σειράν,οι: Σ. Κιοσέογλου,Χρ. Τσακασλίδης, Χαρ. Τσαβδάρογλου, Βας.Γραμμένος, Χαρ.Λαμπριανίδης, Ηλ Ιωαν-νίδης,  Β.Κουρκουρίκος και η Μαρ. Δρακούλη.

    Όλοι ωμολόγησαν την ενοχήν των,προσπαθήσαντες διά διαφόρων ισχυρισμών να μειώσουν τας ευθύνας των.

    Επίσης όλοι απεκήρυξαν τον κομμουνισμόν χαρακτηρίσαντες τας ενεργείας του ως προδοτικάς και στρεφομένας κατά της ακεραι-ότητος της χώρας μας.

    Την 2αν μ.μ. ληγουσών των απολογιών των κατηγορουμένων η συνεδρίασις διεκόπη διά το απόγευμα.

 

Η ΑΓΟΡΕΥΣΙΣ ΤΟΥ κ. ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

    Την 4^ην μ.μ. επαναληφθείσης της συνεδριάσεως ο λόγος δίδεται εις τον κ.Βασιλικόν Επίτροπον,όστις εις την τρίωρον μνημειώδη αγόρευ-σίν του έδωσε ανάγλειφον την εικόνα της δράσεως της δικαζομένης συνωμοτικής σπείρας ως και της συμμετοχής των 27 κατηγορου-μένων μελών της.

    «Θα εισέλθω ευθύς εις το θέμα,είπεν ο κ.Β.Ε. προλογίζων την αγόρευσίν του και τούτο διότι διά ποικίλων ήδη ατραπών και ανωμά-λων σκοτεινών αδιεξόδων ανήλθομεν τέλος την οδόν της πλήρους αποκαλύψεως.

    Δικάζομεν επί ημέρας,εξαντλητικώς,τον παράνομον μηχανισμόν της Κ.Ο.Θ.,ήτοι το ειδικόν εκείνο κλιμάκιον της οργανώσεως,το οποίον ως μόνον σκοπόν και αποστολήν είχε την υποδοχήν, απόκρυψιν,σύνδεσιν και αποστολήν ωρισμένων ατόμων  επιλέκτων διά τα συμμοριακά αρχηγεία και τανάπαλιν, ως επίσης χρημάτων και άλλων πάσης φύσεως εφοδίων,καταλλήλων διά την φάσιν της ειδικής των αποστολής.           

    Γιάφκαι, σύνδεσμοι, οδηγοί, κρύπται,  καταφύγια, κώδικες, συνθήματα,  επιτελείς.

    Δηλονότι δικάζομεν την σοβαροτέραν, μυστικωτέραν και πλέον σατανικήν των οργανώσεων,άνευ της υπάρξεως της οποίας ο συμμοριακός αγών θα έπασχεν δεινώς.

    Και διά τούτο εδέησε να προκινδυνεύσωσι τα σοβαρότερα,τα ικανότερα και τα επισημότερα των στελεχών του.

    Δεν εθυσιάσθη η Χυτήρη,η Λεύκου,ο Σολωμονίδης,ο Λεβογιάν-νης…είχον ανάγκην διά μίαν τοιαύτην αποστολήν μιάς Χυτήρη,ενός Σολωμονίδη,ενός Λεβογιάννη.

    Εάν τούτο ελέχθη από των σφιγμένων χειλέων της Χυτήρη,είναι υπόθεσις ήτις αφορά τας ενδοκομματικάς φιλοδοξίας και διενέξεις της ηγεσίας των,σύνηθες άλλως τε φαινόμενον μεταξύ των τα πρώτα διεκδικούντων ατόμων εις μίαν παράταξιν».

    Αφού έκαμεν εύφημον μνείαν της αστυνομίας,ο κ. βασιλικός επίτροπος είπε τα εξής:

    «Ζωαί εις ερείπια…ο σταθερός απολογισμός του ΚΚΕ.Τα περιέγραψε με απλότητα τραγικής ειρωνείας η συμπεπυκνωμένη πανευφυϊα μιάς απογοητευθείσης πρωτοπόρου,της Χυτήρη.Και τα εξήγησεν η μονολιθική μισσαλοδοξία ενός πεπυρακτωμένου,δίκην σιδήρου εγκεφάλου,του Λεβογιάννη.

    Τα επαπαγάλισεν η Λεύκου,τα οίκτειρεν ο Σολωμονίδης,τα ηυχήθη και τα επεζήτησεν εκ νέου ο πρωτόγονος εκείνος Παπαδόπουλος.

    Οι άλλοι εψεύδοντο εντρεπόμενοι.Οι άλλοι εκαλύπτοντο διά προσχημάτων φοβούμενοι.

    Και ήσαν μεταξύ τούτων και γυναίκες βεβαίως και χωρικοί και αμόρφωτοι,αλλά και επιστήμονες.  

    Ησθάνθημεν εις την απολογίαν τούτων την απουσίαν της φιλοτιμίας,του ήθους του επιστήμονος».

 

ΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ

    Εν συνεχεία ο κ. επίτροπος επρότεινε τας κάτωθι ποινάς:

    ΕΙΣ ΘΑΝΑΤΟΝ: Μαίρη Χυτήρη(τρις), Ελένη Λεύκου(τρις), Ιω. Σολωμονίδης(τετράκις),Ν.Παπαδόπουλος(πεντάκις),Γεωρ.Τσαούσης (τετράκις), Β.Ζέρβας (άπαξ), Δημ. Λεβογιάννης (πεντάκις), Κλ. Ασλανίδης  (τρις),Γεωργ.Συμεωνίδης(δις),Ουρανία Φωτίου(τρις), Ιω.Μήτρης(τρις),Θεοδ.Παναγιωτίδης(δις),Μαγδαληνή Παναγιωτίδου (δις), Κυριακή Κωνσταντινίδου (τρις), Ηλ.Ιωαννίδης (άπαξ), και Β. Κουρκουρίδης (άπαξ).

    ΙΣΟΒΙΑ: Μαίρη Χυτήρη,Αφροδίτη Τσαούση,Β.Γραμμενίδης, Χαρ.Λαμπριανίδης και Μαρία Δρακούλη.

ΠΡΟΣΚΑΙΡΑ:Βασιλική Μήτρη και Χρ.Τρακασλίδης.

ΦΥΛΑΚΙΣΙΣ:Σοφοκλής Κιοσόγλου και Χάρης Τσαβδάρογλου (φυλάκισις 5 ετών μετ’ αναστολής).

    Τέλος ο κ. επίτροπος εζήτησε την απαλλαγήν λόγω πλήρους συγχύσεως της Σοφίας Συμεωνίδου,Ολυμπίας Παναγιωτίδου και Μαρίας Κωνσταντινίδου.

 

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ

    Από της πρωίας σήμερον αρχίζουν αι αγορεύσεις των κ.κ. συνηγόρων.

    Θα αγορεύσουν κατά σειράν οι κ.κ. Παληατσάρας, Ακριτίδης, Τσώχος,Νακόπουλος,Ζαβάκος,Δεραχάνης,Τοσουνίδης,Λυρικός,Αναγνωστόπουλος,Λιώσης,Τζώρκας,Οικονομόπουλος,Μακρής,Μιχαήλ,Χατζηανδρέου,Κοζύρης και Λαδάς.

    Η απόφασις θα εκδοθή κατά πάσαν πιθανότητα αύριον την εσπέραν.

 

                                 *

 

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 29 ΜΑΪΟΥ 1949

ΕΝΝΕΑ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΠΕΝΤΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

ΚΑΤΕΔΙΚΑΣΘΗΣΑΝ ΧΘΕΣ ΕΙΣ ΘΑΝΑΤΟΝ

Αι ποιναί των άλλων.Δύο ηθωώθησαν

 

    Την 10 30΄π.μ. το έκτακτον στρατοδικείον εξέδωκε την απόφασίν του επί της από δεκαημέρου εκδικαζομένης υποθέσεως του παρανόμου μηχανισμού του ΚΚΕ.

    Δυνάμει της αποφάσεως ταύτης κατεδικάσθησαν:

ΕΙΣ ΘΑΝΑΤΟΝ: Μαίρη Χυτήρη,Ελένη Λεύκου,Γεώργιος Τσαούσης και Δημήτριος Λεβογιάννης,(τετράκις). Νικόλαος Παπαδόπουλος, (πεντάκις). Κλέων Ασλανίδης,Ουρανία Φωτίου,Ιωάννης Μήτρης, Θε-όδωρος Παναγιωτίδης,Μαγδαληνή Παναγιωτίδου,Κυριακή Κωνστα-ντινίδου, Βασίλειος  Γραμμένος και Β.Κουρκουρίδης,(τρις). Βασίλειος Ζέρβας,(δις).

ΙΣΟΒΙΑ:Γεώργιος Συμεωνίδης.

ΕΙΣ ΕΙΡΚΤΗΝ:Αφροδίτη Τσαούση(10 έτη),Χαρ.Λαμπριανίδης(10 έτη),Ηλίας Ιωαννίδης(13 έτη).

ΕΙΣ ΦΥΛΑΚΙΣΙΝ:Ολυμπία Παναγιωτίδου(5 έτη),Σοφ.Κιοσέογλου(3 έτη),Χρ.Τρακασλίδης(3 έτη),Μαρία Δρακούλη(5 έτη).

     Ο Χάρης Τσαβδάρογλου και η Βασιλική Μήτρη εις φυλάκισιν 3 ετών μετ’ αναστολής.

    Ο Ι. Σολομωνίδης απηλλάγη,τίθεται όμως υπό διαρκή αστυνομικήν επιτήρησιν.

    Ηθωώθησαν οι Σοφία Συμεωνίδου και Μαρία Κωνσταντινίδου.

 

                              *

---

[1] Δυστυχώς τα παλαιά αρχεία του Δήμου Κορωνίδος και στη συνέχεια της Κοινότητας Κορωνίδος έχουν χαθεί και δεν υπάρχουν στοιχεία για τους κατοίκους της περιοχής Κωμιακής πριν από τη δικτατορία.Το δημοτολόγιο της Κοινότητας Κορωνίδας που υπάρχει συντάχτηκε το 1973 και περιέχει στοιχεία παλαιότερα,αλλά μόνο προσώπων και οικογενειών που συνέχισαν να έχουν συγγενείς στο χωριό.Οικογένειες που είχαν φύγει απ’ το χωριό πριν από το 1900 ή στις αρχές του 20^ου αιώνα και δεν είχαν επικοινωνία με το χωριό δεν περιλαμβάνονται στο σημερινό δημοτολόγιο.

[2] Εφ.Ριζοσπάστης,Μάιος 1975,βλ. παρ/μα ντοκουμέντων

[3] Σε τηλεφωνικό κατάλογο του 1924 της Τηλεφωνικής Υπηρεσίας (ΟΤΕ) και σε ειδική καταχώρηση για το Γαλάτσι υπάρχει καταχώρηση με το όνομα: Λεβογιάννης Κων/νος,εργατικός.Ίσως είναι ο Κωσταντάρας με το επάγγελμα του εργάτη-λατόμου. Στον τηλεφωνικό αυτό κατάλογο του Γαλατσίου υπάρχουν αρκετοί Ναξιώτες,όλοι πλην δύο με το επάγγελμα: εργατικός. Υπάρχουν ένας καρραγωγέας και ένας παντοπώλης.

[4] Απολογία Μήτσου Λεβογιάννη στη δίκη των 27. Εφημ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 24/5/1949.βλ. σ.63

[5] Ο Γ. Μενιδιάτης ήταν αδελφός του Θ. Μενιδιάτη συζύγου της Καλλιόηης Σταματάκη, κόρης της Πηγής, και α΄ εξαδέλφης του  Μήτσου Λεβογιάννη

[6] Αφήγηση στον γράφοντα

[7] Ριζοσπάστης, Μάης 1975,παρ/μα ντοκουμέντων

[8] Ριζοσπάστης, Μάης 1975,ό.π.

[9] Ριζοσπάστης, Μάης 1975,ό.π.

[10] Το 1982 στη Βουλή των Ελλήνων μιλούσα στο νομοσχέδιο για τους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς. Υπουργός Γεωργίας ήταν ο μετέπειτα Πρωθυπουργός Κων/νος Σημίτης.  Εισηγητής του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας ήταν ο Κώστας Λουλές, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ και Βουλευτής.

    Ο Κώστας Λουλές, που παρακολουθούσε τη συγκεκριμένη συνεδρίαση, άκουσε την ομιλία μου και το όνομά μου, που εκφωνήθηκε απ’ τον Προεδρεύοντα. Όταν τέλειωσα την ομιλία μου και κατέβηκα από το Βήμα της Βουλής,ό Κώστας Λουλές, σηκώθηκε από τη θέση του, με φώναξε κοντά του και μου είπε:

     «Λεβογιάννης είναι το επίθετό σου; Μάλιστα, κύριε Λουλέ, του απάντησα. Ένα Δημήτρη Λεβογιάννη, μου λέει, παλιό κομμουνιστή, τον έχεις ακούσει, ήταν συγγενής σου;»

   «Ήταν μακρινός συγγενής του πατέρα μου, απάντησα και μου έχει μιλήσει γι αυτόν.».

   « Άκου να δεις, μου λέει αυστηρά, ο αείμνηστος Κώστας Λουλές, όταν ακούς το όνομα αυτό θα στέκεσε προσοχή, ήταν παλικάρι».

    Και με βουρκωμένα μάτια συνέχισε « ήταν ο καθοδηγητής μου στον ΚΚΕ και είμαστε μαζί  στη Θεσσαλονίκη το 1948, όταν η ασφάλεια έκανε έφοδο σε ένα σπίτι. Εκείνο τον έπιασαν, εγώ κατάφερα και ξέφυγα. Αργότερα τον εκτέλεσαν».

    Αυτά μου είπε τότε ο Κώστας Λουλές. Δυστυχώς δεν κατάφερα να ξαναμιλήσω μαζί του για τον Μήτσο Λεβογιάννη, θα είχε σίγουρα πολλά να μου πει, καθότι ήταν μαζί εκτός των άλλων και στην Ακροναυπλία.

[11] Ριζοσπάστης, Μάης 1975, παρ/μα ντονουμέντων

[12] βλ. επιστολή της Μαρίας Σοφικίτου στον γράφοντα,παρ/μα ντοκουμέντων

[13] Β. Μπαρτζιώτας: Κι άστραψε φως η Ακροναυπλία, Γ΄ έκδοση, 1981, σ. 18,19

[14] Β. Μαρτζιώτας: Κι άστραψε φως η Ακροναυπλία, Γ΄έκδοση , 1981 σ. 24

[15] ό.π. Β. Μπαρτζιώτα, Α. Φλούντζη

[16] ό.π. Β.Μπαρτζιώτα, Α.Φλούντζη, Γ. Μανούσακα

[17] Γ. Μανούσακας, Ακροναυπλία, σ 161

[18] Α. Φλούντζης, ό.π.

[19] Β.Μπαρτζιώτα, κι άστραψε φως η Ακροναυπλία,σ.127,133

[20] Α. Φλούντζης, ό.π. σ.232

[21] Γ.Μανούσακα, ό.π. σ.148

[22] Γ.Μανούσακας, ό.π. σ.149

[23] Γ.Μανούσακας,ό.π. σ.162

[24] Γ. Μανούσακας, ό.π. σ.

[25] Α. Φλούντζη, ό.π. σ.

[26] Παρόλον ότι έχει περάσει μισός αιώνας από τότε που συνέβησαν αυτά τα γεγονότα,οι απόψεις όσων έχουν γράψει αναμνήσεις συχνά συγκρούονται,επηρεασμένες πολλές φορές και από τις εσωτερικές στικές αντιθέσεις αντιθέσεις στο ΚΚΕ.

[27] Α.Φλούντζη, ό.π. σ. 414 κ.ε.

[28] Αφήγηση Μανώλη Γλέζου στον γράφοντα.

[29] Αφήγηση Γιάννη Κορρέ-Τσέλιγκα

[30] Εφημ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 24/5/1949, βλ. παρ/μα  σ.

[31] Η αληθινή ημερομηνία εκτέλεσης σύμφωνα και με τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιαρχείου Θεσσαλονίκης είναι η 1^η Ιουνίου 1949,βλ.παρ/μα ντοκουμέντων